RESPONSIO AD QUAESTIONEM PHYSICAM, 53 



Nos autem ipsis experimentis edocti sumus. Nam argillam ex agro fertili prope pagiim 

 Wateringen desumtam cum aqua decoximus, et postea fere nihil extracti luimi in ill4 

 aqua reperimus. Eadem vero argilla cum potassa decocta, ex humore acido hydrochlo- 

 rico humi extractum deposuimu^ ; quod indicium est adeo fuisse conjunctam humnra 

 cum argiUa, nt aqua illam ab hac secernere non valeret: quod experimentum instituimus , 

 admonente Schublero (j) Argilla igitur humi partes valde retinet , adeo ut eam ali- 

 quando contra aeris impetum servare queat, et hic etiam suas partes agere credo oxy- 

 dulum ferri, quod argillam concomitari scimus, quodque, ut probavit Saussurius, im- 

 pedit, quo minus aer in humum agat, dum ipsum arripit oxygenium (2). Atqiie sic 

 ijnelligitur, quare argilla tanta humi copia indigeat et crebis stercorationibus, si primum 

 colatur, atque aliquando terras argillosas easque fertilissimas multum humi continere 

 et ipse edoctus sum , et Thaerius probavit, qui invenit soUim fertilissimum prope fliuiien 

 Elbe cojistare ex iji partibus hurhi, 4^ calcis , et ceterum ex argilla et siliciA (3). 



Verum licet agri agillosi humum contineant eamdemque non cito amittant , tamen 

 necesse est , ut iis fimus deinceps addatur , inprimis talis, qui non effermentatus est 

 adeoque ammoniam contineat. Nam .vel argillae vel allarum partiura in solo argilloso iu 

 humum actio tempore minuitur , ita ut non tam facile quam antea destruatur et plan- 

 tas nutriat. Cujus rei multae possunt esse caussae , sed et credo illud pro parte 

 etiam fieri ealcis diminutione. Srimus enim ex Driessenii Viri CI. observationibus ar- 

 gillam vetustiorem et per longum tempus cultam minorem continere calcis copiam quam 

 illam , quam recentem deposuerunt fluvii (4). Sic igitur ipsius humi natura variis 

 terris admixtis varie mutatur, variasque monstrat proprietafes , quarum aliae chymice, 

 aliae physicp,.,m ajunt, iu eam agunt; ad. quas ultimo loco arena referenda est. Nam 



. • j •- . non- 



( I ) Hinc enim esplicantur verba Sclmbleri 1. 1. p. 32S. „ Wir besitser diirc'i diese Me- 

 „ thode" ("jnempe si alcalibus luannir ) „ ein jMitcel , den enger an.den Thon gebundenen 

 „ Humus , zu entdecken nnd selbst dessen Menge zu bestimmeii , Welches durch blosses Ans 

 „ wasschea mit wasser nie moglich ware," 



Ca) Vid. Saussure I. 1. Egregie hac <ie re disputat Schubarch 1, 1. p. 41. 

 ■ CS ) Vid. Tlwer, 1. 1. p, 112. Et sane memornndus locus est Herodoti , ubi de istiusmodi ar- 

 gjlme fertilitate scribit : *H '/'&,( JS vDv yi oSrei ci?tcvf,TiTXTa xafxov y.onitlpvTxi cx y^i , ruv ri 

 ei?if^uv avSfunuv uttcivtuv, xal TiJiii Xoittuv AlywrtuV S( outs «forpw avcifpyiynvTe^ cvXaxz^ , 'ix'^' 

 ff« Ttovov^, o'iiTB (TJiaAAovTf? , oi/re «AAo sfya^ifisvoi oiisv ri3v «AAs» avifUTroi ^sfl AiiVov TrovhuGi' 

 «AA «iTEav C0I a froTUfilii uiToiixroq i?ra>,iay &(cy\ TUi apovcxi, «f<r«5 ie «toA«it!1 oTricru , toti 

 giriipstf 'siutuTOq tkv eai/Tei/ 'xfovfxv , tapdi^^H icr avTijv £^4. Esr/av iS x«ra!r«T^iri) T^cri iixl t3 

 evSfffx , 'i.iiv,TOv 70 «iTo TovTOv /isvii' aTroiivvKtUi is T%iri iiri t)>v siTOVf ourw xof(i'^£T«(. Vid. Hero- 

 <loti Hist. Lib, II. cap. 14, 



C4) Vid, liber, qui inscribitur, Tijdfchrift voor-Katiiurkundige WetenscAappen-, editus a Vir 

 Cl. Reinwsrdtio. No, 2. p, 2J5, 



