46 ANTONII HENRICI van der BOON MESCH 



iDUs, quo plus hujus extracti continet liumus, eo major ejus fertilitas esse apparet, 

 quod probatur liumo atr^ et acidd ; quas vidimus esse infertiliores , et simul miuus iiu- 

 jus extracti liabere; probant etiam diversi modi, quibus fertilitas agrorum adaugetur, 

 et quibus , ut cineribus v. g. , extractum liumi magis solubile fieri diximus. Probat 

 deniquc experientia, illos agros maxime esse steriles, qui vel multum oxydi ferri con- 

 tinent, vtl exlialant hydrogenium sulfuratum , quoniam , ut vidiraus, et hoc et illo hu- 

 mi extractum ex aqua deponitur et insolubile fit. Verum , quod etiam valet de om- 

 iiibus aliis materiis, quas radices plantarum absorbent, hoc humi extractum valde aqui 

 dissoUuura esse debet; ceterum enim non facile absorbetur neque favet plantis ; imo 

 etiam ex experimentis Saussurii constat, plantarum radices plus aquae absorbere, quam 

 materiei aquae soUitae ( i ). Sed hanc non solam praestat aqua utilitatem , nempe ut 

 cetcras materies praecipue humi extractum solvat et aptius reddat, ut adhaustum plantas 

 alatt verum ipsa est cum ceteris egregium earum pabulum. Tam multa autem sunt et 

 experimenia et observationes , quae hanc probant sententiam, ut de hujus veritate nun- 

 qtiam dubitarint physici , imo multi his adeo in errorem ducti sint , ut aquam solum 

 esse nutrimentum statueriut. Et quidem aquae principiorum copulam ipsis plantis dis- 

 solvi , muUi jam conjiciebant , ut Senebierius ( 2 ) et Benholletus, cujus auctorita- 

 tem pUirimum hac in re valere scribit Saussurius. Si autem attendamus ad experi- 

 menta hac'de re a Saussurio instituta, videntur plantae sic aquam absorbere, ut hu- 

 jus partcm destruant, suisque partibus jungant hydrogenium et oxygeniura (3)- Wem 

 Schraderus docet , qui , quoniam plantae in azoto , hydrogenio, vcl acido carbonico 

 positae noctu exhalant acidum carbonicum , existimat muUum hujus acidi carbonici for- 

 mari aquae oxygenio , quae contra suum hydrogenium cum plantae principiis junge- 

 ret ( 4 ). 



Sumniae igitur est aqua utilitatis imo necessitatis plaatarum incremento , quoniam ex« 

 tractum humi suscipit et ut plantis sorbeatur facit, aliud humi extractum ab alcali- 

 bus solubile fertilius reddit , denique quoniara ipsa est plantis aUmento. Non imme- 

 rito igitur veteres coelum et aerem ad fontes fertilitatis pertinere dixerunt, quippe qui- 

 bus ope pluviae et roris aqua terris reddatur; sed illis multis fontibus , qui aquam 

 plantis praebeant , sane humus adnumeranda est, cujus uatura ita est comparata , ut 

 prae omnibus aliis terris, quae in solo sunt, maximam habeat et aquae absorbendae et 



te- 



(i) Vid. Sanssure I. I. p. 247 et seqq. 

 (a) Vid. Senehier I. I. p. 195 et seqq. 

 ( 3) Vid. Saussure 1. 1. p. 237. 

 (4) Vid. Schrader 1. 1. p, 317 ec 318. 



