O R A T I O. 7 



Floruisse vero laudibus , a sna aetate alienis , coluisse virtutes , suo tem- 

 pore ignoralas; en illud A.A. ! unde veri nominis ingcniosum etdoctum, 

 unde sapientem et justum virum agnoscamus. 



Quod si jureconsultorum nostrorum merita in amplificanda jurispruden- 

 tia ad temporis rationem, ut par est, exigatis, invenietis, semper eos, 

 •aut perfecisse, quod alii inchoassent , aut inchoasse, quod alii pcrficerent, 

 adeoque crescentem magisque in dies auctam hmuanitatem egregie semper 

 in suos usus convertisse; tum vero aliquando, cum apud exteros aut re- 

 mitteretur jm-is studimn , aut minus apte ti^actaretiu' , iilud pcr omnem Eu- 

 ropam instaurasse ; scd ita , ut nunc demum jaris studio prudentiae ci- 

 vilis ratio conjuncta esse videretur. 



Juris -disciplinam Belgae non minus , qnam exteri interpretes , excoluenmt 

 saeculo sexto decimo ct sequentis saeculi initio. Prae ceteris totius Euro- 

 pae jureconsultis germanam, quac fi?re interierat, juris disciplinam instau- 

 rarunt sub iinem saeculi scptimi decimi. Itaque illius laudis , sit licet haud 

 exigua, partem tamen sibi vindicant tempora , cpiibus floruere, interprelcs 

 exteri, qui una cum Belgis jurisprudentiam egregie excoluerunt; hanc vero 

 sibi propriam dicit nostra haec, nostra , inquam , patria. 



Ut duptcx est haec animadvcrsio , sic, sponte quasi su^, in duas quoque 

 partes abit nostra oratio. 



Studium Romani jnris ante saeculum sextum decimum , id est Glossato- 

 rum aetate, plane erat exegeticum : in explicanda singularmn legum sen- 

 tentia, argumcntis ex aliis legibus petitis, occupatum. Cacterum nesciebant 

 Glossatores omnem fere antiquitatem , ipsamque Populi Romani historiam 

 ignorabant, ut minus mirandum videatur , eos saepius ineptissima protulis- 

 se, quam nonmmquam ipsam rem acu tetigisse. 



Mutata est haec ratio ab eo inde tempore , quo, rcnatis in Italia littcris, 

 quam arcta esset litteras inter et j urisprudentiam necessitudo , animadver- 

 terant ejus cultores. Alciatus Italus , budaeus natione Fi^anco-Gallus, 

 zAsius Germanus, primi litterarum lumen jurisprudentiae aLtulerunt: co- 

 demque fere tempore, mutatd sacrorum ratione ac debilitatS imminutaque 

 juris Canonici vi atcjue arbitrio, novum idenique maximum exstitit ad exco- 

 lendam jurisprudentiam Romanam momentmi. 



Hisce opportimitalibus, apud omnes fcre cultiores gentcs, usi sunt viri 



docti , 



