io J. V A N H A L L 



non tantum Graccc versas Institutiones contincat Justiiiianeas , sed multa 

 quoque complectatur , quae, quamquam a Justiniano omissa, faciunt lamcn 

 ad antiquitatis Romanae intelligcuLiam. Qiiae quanti fuerint prctii, latenti- 

 bus adhuc Ulpiani fragmentis (i) ct Gaji Institutionum Commentariis, pro- 

 xiniis dcraum his annis inventis, ncmo non videt. 



Quae quum ita sint, bcne de histoiico jiiris studio meniisse viGLit'» 

 constat. In explicanda tamcn jurisprudentia uon id quidera egit, ut juris 

 Romani progressus delincaret, aut saltem data opportunitate singulorura pla- 

 citorum plenam atquc absolutam proponeret hisloriam ; scd multos, ex igno- 

 i-ata historia oriimdos, erroixs expimi.it, fontcsque melius cognovit; adeo- 

 que ipsi cujacio viam indicare poLuit, qna incederet, ut immortale sibi 

 apud omnes gcnles nomen pararet (2). Gcstit aninuis hoc, quod ajo, exem- 

 plis illustrarc, qualia singulis paginis ejus scripla referiuit. Verum si indi- 

 cavero, viglium singulis illis paginis erroxcs notare glossatorum; ex Cice- 

 rone, Boethio, Theopliilo vcram illustrare Institutionum atque Pandectarura 

 scutentiam; longe rectius, quam hactenus factum esset, Interpretum voca- 

 bula a veibis legitimis distinguere (5), aut fallor, aut perorata erit haec 

 causa. 



Fuit autem istis temporibus in aliarum quoque gcntium Interpretibus con- 

 siJicua, quae in viglio maxuTie eluxit, cultior Immanitas, eadem liistoriae 

 cum jurisprudentia jungcndae efiicacissima causa; quin vcro jin-isprudentiae 

 studium, nunc demum dignum illud, cui excolendo, et cives singuli, et po- 

 puU universi operam navarent , simul cum Utterai-um studiis extra fines Ita-» 

 liae celebrari, inque omnem Europam late propagari cocpit. 



Floruerunt itaque hac aetate m Germania haloander, in Italia sroo- 



NIUS, 



Cl) Qase a. l544. invenerat , fragmenta Ulpiani moT a. l549. publici juris fecit Joh. Tiliua. Cf. 

 Buco Gel. Gesc/i. §. 184. Latuisse ea fragmenta Viglium , •vcl ex iis conslat, quae tub finem com- 

 mentsrii laud. de crelione disputat. Nam, ut nuper ex gaio eomm. 11. §, 164. sqq. i ila jam olim ex 

 Vi,fii LTXO in fragm, sa. §. 27, huic loco lux accessit, 



(1) ViG&xns a CUJACXO doctissimus et pnidentissimus judicatus esl , ciijus singitii versus singuitt 

 tint testimonia. Vid. c D i * c. Obs. tiii. 23. ; recit. ad l. 1 4. D- de inoff. test. 



C3) Vt vehementer errent, si qui hoc noslri demum aetale fieri existiment. Cf. y. c. tigli«( 

 ad ^ I. Inst, de pup, subst. $. 1. p. i43. Non tamea in his, quae «su paullatim recepta et ad do* 

 cendum essent apta , nimis superslitiose Grammaticorum canonibus putahat esse obtemperaadum. C& 

 IB. ad $. I. Inst. de hered. ^ual. et dif, §. 1. p. 184. 



