SERMO ACADEMICÜS. 45 



ntbus addcnda obserralio, Theologos illo tempore laxiores fuisse in conce" 

 denda observatione , et interpretatione opertim naturae , neque tantum dc- 

 trimentura Theologiae sive exegeticae, sive dogmaticae ex pliilosophiae na- 

 turalis studio timuisse, quum ipsos Theologos, vel Theologiae orthodoxao 

 patronos videmus hiscs laboribus occnpatos , qiios intcr Derhamus, JNieu- 

 wentydtius, Piayus, et populäres nostri, Marlincttius et Uilkensius, mcmO" 

 randi sunt, — Non nuiltis verbis opus crit, ut vobis, AA. HH, , demonstre- 

 mus , harum Scientiarum Naturalium progressus, et invcnta et dctecta in 

 omnes civitatis classcs largissime dispergi, et qtiarnmvis artium sive me" 

 dianicarum, sive Chymicarum , agriculturae, fabricarum : verbo , univer-; 

 sae Reipublicae opcrariae faciem penitus mulässe, adeo ut fere nulla civiutn 

 negotia dari vel cogitari possint, quin hujus conversionis aliquam sibi partem 

 vindiccnt. Rci testimonia in propinquo sunt. Cogitate mecum Rcgni 

 Franco-Gallici formam et conditionem nosträ aetate funditus eversara , 

 illudque' ab omnibus populis limitaneis seclusum , adeo ut propriis ncces- 

 eitatibus prospicere debucrit ; dira illa neccssita ingenia acuit , industriao» 

 excitavit , fccitque, ut Chymiae progressus ex rebus abjecüs et relictis pr&- 

 tiosam materiem tum ad bella cum linitimis populis sustentanda , tum ad 

 propinum solum excolendum , et privationem rerum utiüssimarum , et ve- 

 ro necessariarum , praecavendam , vel avertendam , conficere docuerint; 

 quam egestatem temporum injuria productara cultissima antiquarum litte-i 

 rarum studia resarcire nequaquam poluisscnt; 



Quis tarn ferreus est, quin summa Malheseos et arlium vel scientiarum 

 ^ibus malhesis applicatur, Mechanicae, Hydraulicae, Hydrotechnicae , me- 

 rita agnoscat, quae uni studio Malheseos, ad artcs et scientias applicatao 

 debentur? Quis oculos claudet , ut ad incomparabiles fructus caecutiat, 

 quos Chymia reccntior per universam non tantum Europam, verum apui 

 toto remotos orbe Amcricae Septemlrionalis incolas , in omnes artes, quae 

 Vitae commoda , et felieitatem stabiliunt, et amplificant, ex inventis et de- 

 tectis in diem auetis et augendis largissime effundit? Et si hi ingenii et 

 -iftdustriae fructus in imiversam civitalem redundant , quis vestrüm negabit, 

 doctrinae ctiam medicae partes, tum quae a ihcoria tum quae ab ipsä arte 

 factitandä nomen habent, ex bis plurimum sibi lucis in pbaenomenis naturae 

 animatae interpretandis appropriare? pracserlim si aaimadvcrtamus , na- 

 tu. 



