ORATIO. 9 



ngrorum caussas aperuit praecipuas. Hinc hodie cognitum est illud antea 

 in mognum rerum publicarum damnum neglectum discrioien inter nutrimen- 

 la et incitamenta , quae vocant , plantarum , seu inter cos nutritios humo- 

 res, qui eas ingrediuntur per radicum folioruraque poros , et in utriculis 

 coquuntur, ut aptiplantae cuique alendae fiant, et inter eas materies, quae 

 aut plantarum actioncs incitant, aut corruptum alimentum corrigunt, et 

 ipsam terram cmendant. Hinc demum explicitae sunt caussae , quare in 

 aliis agris fimo, in aiiis calce, in aliis cineribus ulendum sit; quare Fer- 

 rum, quod in nostris agris plerumque pestiferum est, in cineribus et la- 

 pillis montium igni ardenlium plantarum incremento non obsit , atque omnium 

 forme iis montibus proximorum locorum fertilitas inexhausta sit , iidemque 

 illi cineres , qnibus florentissimae urbes obrutae sunt , gemmas fovcant , 

 e quibus Orientes uvae luxuriant, optime maturescunt , duJcescuat ac fer- 

 metitatae nobile et generosum vinura largiuntur. 



Sed Cbymia non tantum omnium ruralium labcrum caussas et effectus, 

 quae explicatum habent nullum, si ex sola experientia dijudicantur, faci- 

 lem contra si e Chymia , explicat , et rationem dat , quare , quod veteres adeo 

 adrairati sunt, terra nunquam sine usura reddat, quod accepit, et quare 

 perpetuus sit tellurls ornatusj atque ostendendo plablarum vivendi et Cre- 

 scendi modo efficit , ut agricultura finem, quem varro accurate posuit, 

 attingere possit, ut nimirum doccat, tjuac öiiit in quoquo agro serunda 

 ac faciunda , quaecpie terra maximos perpetuo reddat fructus ; sed cavct 

 etiam ne res rusticae detrimentum capiant, et ne agrorum fertilitas in pu- 

 blicum malum diminuatiir. Seimus enira Batavi, tristi experientia edocti, 

 cum mare sua claustra frangit agrosque invadit , et aquae marinae diu 

 stagnant et in solum profundius penetrant, hoc, aquis defluentibus , factum 

 esse sterile , et non nisi post multos annos pristinam ac speratam foecun- 

 ditatem recuperare. Cujus sterilitatis caussas et i'emediura cum diu frustra 

 quaesiverunt sapientes agricolae , Chymici tandcra eas invenerunt; docue- 

 runt nimirum , salem illum , qui salsis aquis amaritiem tribuit , plantarum 

 incremento obesse; iiunc adeo monstrarunt esse mali fonlem, atque suis 

 experimentis edocti illum a calce resolvi, hanc ad emendandos ejusmodi 

 agros jure et fructu commendarunt j hac in re etiam naturam, tamquara 



B opti- 



