C0MMENTÄ.T10 AD QUAESTIONEM THEOLOGICAM. 



lestum, quam legere vobis injucundum • nee etiam profcclo iillus Inda in disrniisitlo- 

 nem nostiam redundaret fructus. Si eclecticum agerem, aigumeutis eleclio esset 

 Tindicanda. Non enim tain auctoritatis in disputando quam ratiouis momenta qiiae- 

 renda sunt. Inda quidem huic molasto operi valedicentes , fuudamentique momen- 

 tum agnoscentes , ralionem sequimur a nobis indicatam. 



Hisce praemissis ad rem ipsam accedam; primo Independentiae , dein Libertatia 

 divinae notionem anucleare studebo; bas vero rite si indagaverim sporne patebit 

 quodnam iuter eas inlercedat discrimen. 



I. Independentiae divinae notio. 



Daum si independentem dicimus, banc determinationem, iifi et vox ipsa indicat 

 via negalionis nobis comparamus. Patet autem , no3 , unica hac via incedentes 

 Deo proprietatem \eri nöminis non adscribere, sed ei potius aliquid denej'are ■ 

 jam non est attribiitum divinum; non ei quid tribuimus , sed aliquod de Ente 

 divino sustitlimus. Inde determinatio negativa nil aliud indicat, quam imperfectio- 

 num rerum creatarum deletionem in Ente perfectissimo cogitando. Verum quidem 

 est, hisce determinalionibus negativis positivum quid subesse, sed saepa impedi- 

 mur , quominus negativa in positiva mutemus, cujus rei ratio non longa abest. Im- 

 becillitatem mentis bumanae nobis hie i.iSQ impedimentum , me legisse memini • 

 non admodum quidem huic sententiae repugnem, nee tarnen satis aceurate habeam 

 cum idem ad alias proprietates itidem sit referendum. Causa in eo potius sita 

 esse videtur, quod earum non aliquatenus sumus participes. «Nullam," profite- 

 ,tur H, P. C. Henle (i), « virtutem (divinam seil.) cogitando depingere valemus 

 nisi aliquo certe modo simus participes illlus et nobismet ipsi conscii." Hinc multa 

 retinemus nomina ac detcrminationes negativas in proprietatum divinarum doctrina. 

 iRecte jam si agere velimus , a positivis ad negativa fiat progrcssio oportet. Cum au- 

 ,tem metliodum nostram syntbeticam in duas distinxeiimus partes, physicam neinne 

 et analogicam, initium faciamus oportet a parte phjsica. 



Quid jam dependentiaa pbysicae notione volumus? Nil aliud indicat quam rela- 

 tionem illam, quae effectum inter et causam intercedit ; ille enim ex hac pendet 

 quod ad modum existendi. Quam dependentiam in omnibus rebus animadvertimus, 

 omnia sunt conliugentia, existeutiae suaa causam in alio enle habent. Qu^m de- 

 pendentiam cum de Deo nagemus, sponta procedit Independentiae notio, quae inde 

 ■indicat, quod relalio effectum iuter et causam in Deo non sit, sive quod existentiae 

 suae fontem ab alio ente non habeat. Notio haec plane est negativa, cum via na- 

 gationis eam nobis ostendit. Dixi determinalionibus negativis positivum quid subes- 

 se , 

 ^l) H, P. C, Henke lineameuta inslit, fidei Christ, pag. 57. 



B 



