COMMENTATIO ad QUAESTIONEM THEOLOGTGilM. 19 



idearum est facultas , : ideam sibi formare entis perfectissimi , quis est , qui neget ? 

 Multi fuerunt philosophi, ad quos primo lo^'O referendus est P. H. Jacobi , qui 

 Jiuic r^ti9nls ideae realitatem objectivam adscribendam esse, docneriot, aliis argu- 

 rpentip, nisi rationis .teslimonio, opus non esse putantes. Et profecto , sl ad phi- 

 losophorum conamina attendimus , qui mundi visibilis realitati demonslrandae va- 

 fii,ei'iut, nonne facile in opiuionem induci possumus , argumentationes cetcras super- 

 ya^eas esse habeadas? Evitare enim non polueruiit hi philosophi , quin ad Idea- 

 lismiim vergerent. Qui vero Deum ans esse reale, demonstrare vult, argumentatio- 

 nem, suam realitati cuidam superstruere debet, quae magis realis est realitate ipsa. 

 Quod autem cum absurdum est, Jacobi omnes demonstrandi conatus noxios habuit, 

 et, quemadmodum oculorum teslimonio fidem habeinus , sie et f'acultati illi superio- 

 ri , qua cum mundo metapbysico conjuncti sumus , fidem liaud denegandam esse 

 Statuit, Sed negari non pptest, magnum intercedere discrimen inter hoc oculorum 

 rationisque tesiimonium. Ulis quidem objectum extra oculos adcst, rationi autem 

 objectum extra ralionem adesse, non ita facile est perspicuura. Si autem ex ipsa 

 ratione theoretica ideam Dei deducemus, in opinionem illam induci possumus, ipsam 

 hanc ideam, una cum ceteris, mentis. humanae esse pliantasma. lüde quidem ra- 

 tioni iheorälicae opus relinquimus , ideam Del- sibi formandi, ratioui veio practicae , 

 DOS de lealitale idtae objectiva ;tertos rcddeudi. 



Cum omnia , quae existunt, a causa libera profecta sint, (quae supponere nobis 

 hlc liceat , ) ipsam uaturam argumentis , ex indole nostra petitis, vim addere posse, 

 merito suspicamur. Ipsa autem fides in Dei libertatem naturae voce non quidem 

 pritur, nam organon si desit ad hancce vocem audiendam ac rite interpretandam, 

 vox illa intelligi nequit. Imagine quum uti nobis liceat, rationem nostram contextam 

 orationem, naturam vero hujus orationis commentarium dicerem. Commentarius au- 

 tem cum sine contexta oratione intelligi uequeat ,,mirandum non est, pliilosoplios, 

 solum iuspicientes commentarium , in perversam viam abiisse. Sed tarnen argumenta 

 pro Libertate divina adhucdum allata, animis nostris tantopere impressa videntur, 

 ut eorurn vis haud facile pqssit infringi, etsi naturae vox , magna certe vi libertatem 

 diviuam celebrans , non auditur. Quodsi non abs omni probatione dixisse videar, 

 testem adducam , omnium facile principem. Spijjozam fnnuo, Si qui fueriiU, qui 

 naturae vocem respuere didicerint , Spinoza profecto bisce est adscribendus. Ad 

 ejus autem mores, vitam, agendi rationem attendentes, virum cum habemus probum 

 homihumque decus. Systema philösophum, quod sibi finxerat , principio perverso 

 superstructum , ad hanc ag6ndi= rationem miriime 'etim ' incitare potuit. Et tarnen, 

 Tox illa interna tantam vim in Spinozap. habuit'. ut jeam. infringere non pOsset, mo- 

 ribus contra veram Dei libertatem agnosceret. 



Sperp, fore, ut sat comprobaveriia,, Kgli^aes i^ipWs. ines|e,,i ^uibus ducti in Det 



Ca Li- 



