20 



EVERHARDI HEIKES SIKKES 



Libertatem ficiem liabeamus. Opponi quiJem polest, undenam illae noliones perversae 

 libertatis divinae, si fides firma nob'S jam insit? qua tandem ratione laudato accidit 

 Spinozae, ut lam peiversam sibi fingeret libertatis divinae notionem? Non ita dillicile 

 est quod respondeatur. In multis imo pluribus hominibus haecce fides, sensu obscurö 

 ducilur, nee ad nolionem distinclam pervenit. Ita autem se habet magni viri in- 

 doles ut sensu se duci obscuro non paliatur, sed hujus loco noliones sibi compa- 

 raie \elit distinetas, sive ut ratio Jocum excipiat sensüs. Jam ■vero res, ad animam 

 adliucdum pertinens sensumque, ad intellectum defertur. Pliilosophatur ; sed nisi 

 omncm adbibeat cautionem, in perversam saepe viam aberrat, His aliisve perverse 

 ponendis, aliaque perversis superstruendis consequentiae operam navans , sacpius 

 male interpretatur sensum. Quae quanlaqne huic insit difficultas varia philosopho- 

 rum systemata ostendunt. 



lüde Deo gratias habemus quam maximas, cul argumentorum internorum (sie di- 

 cere liceat) vim argumentis externis corroborari placuerit. Hisce enim non solum 

 confirmatur fides , sed ita confirmatur , ut semper miremur , si alios in perversam 

 \iam abiisse audiamus. Fides ex interuis argumentis originem ducens in scieutiam 

 fere mutatur externis argumentis. 



Etsi verum est , argumentum dynamico-cosmologicum dictum nuHo modo esse ne- 

 gligendum , pliysico-theohgia tamen piaecipue venit in censum , quippe quae Dei 

 libertatem internam egregie docet. — lüde nonnuUa de argumento, quod pbysico- 

 tlieologia praebel , priusquam accuratius illud exponam , in medium proferre liceat. 



Contemplatio universi physico-tbeologica (i) a vetnstissimis inde temporibus|mi- 

 rificam in homines exercuit vim. Ubicunque sacri scriptores Dei naturam laudant", 

 naturae contemplatione sunt commoli (Ps. VIII, XIX, CIV. Job. XXXVII. etc.) 

 jnter Graecos Romanosque Plato , Aristoteles ac Cicero eminent. Nnmquam fere 

 de liiijns argumenti vi dubium est exortum , cum scholae criticae auctor /. Kant (2) 

 librum ederet, in quo infirmitatem omnium argumentorum, quae pro Dei exisien- 

 tia vulgo fuerunt allata , omni dialectiees acumine ostendere conatus est. Multi 

 eum secuti sunt, Doctoris vestigia prementesy multi ab immortali viro discedentes, 

 ratione, quae homine indigna est, de argumento physico-theologico judicarunt, si 

 Judicium dici possit, inier quos primum locum CDaub (3) occupat, qui tarn impie 



rem 



• ( I ) Ali! drcutrt pliysicow/e/eo/ogTca. Cum autem baec saturae contemplatio unice non sit teleotogica 

 (rc^;J , sed siiuul aeslhetlca, nos quidem teuemus vocem phystco - ihcologicam. 



(2) /. Kant Kritik der reinen Vernunfl, pag. G48 sqq. 



(3) C DauJk Theologumena ; sive doctrinae, de Reügione Chriällana er natura Dei perspecta re- 

 petendae , capita potiora, pag. i38. — Ceterum prae Omnibus conf. ea, quae Vir Snmrae Yener. 

 J% Ciarisse praefatus est übro , partim ft f «fejw consciipio s Watuurlijke Godgeleerdheid , ef bewij- 



