COMMENTATIO ad QUA.ESTIONEM THEOLO GIG AM. 31 



rem egit, ut omnem pliysico-theologiain inanem diceret. Non ita diiEcile est ex- 

 plicatu , quomodo eo pervenerit Kantius , ut huic argumento nervutn probandi non 

 inesse putaret. Qiiae jam 111. F. V. Reinhardus ( 1 ) in Universum in Kantio phi~ 

 losoplio reprehenderit» eum nemp'e facultatis humanae analysin quidem instituisse 

 accuratam , nee tarnen iterum tentasse singularium partium compositionem, cadem 

 nostra facere possumus , hac conversione adhibita , Kantium nimis rerum naturam 

 ab indole nostra sejunxisse. Uti fides -in Deum, ab indole nostra proficiscens , non 

 parum confirmatur natura docente, sie et naturae vox tunc tantum audiri potest, 

 si organon hanc vocem excipiens eamque intelligens inveniatur , h. e. naturae con- 

 templatio ab indole nostra majorem exerceat vim necesse est. Haec enim indoles, 

 ut pulcra Jacobi (2) imagine utar, vocales , natura vero literas consonantes con- 

 stituit. — Uti Vera religio non uni facultatis humanae parti separatim formand{te 

 operam debet navare , sed omnes partes , proportione adcurata inter rationem , sen- 

 sum voluntatemque intercedente formandae sunt , ita et in Deo cognoscendo nee na- 

 tura interna nee externa negligenda est. NuUa profecto frustra adesse potest. Om- 

 nia autem conjunclim Deum laudant ens periectissimum , absoluta übertäte praedi- 

 tum. Kantius (3), ipse hoc sensisse videtnr, cum modo viro immortcJi diguo de 

 hoc argumento dixerit. 



Haec in Universum de hoc argumento dicta sunto ! Pergam ut et accuratius'ide- 

 scribam et simul comprobem singulas libertatis divinae nolas , quas nominibus li- 

 bertatis metaphysicae exlernae et internae distinguimus. Libertatem metaphysicam 

 revera determinalionem esse negativam , cum plane ab indole nostra dissentiat , in 

 positivam aulem esse mutatam , ' vidimus. Interna atque externa positivae quidem 

 sunt, itatamen, ut ncgalivum quid )is adhaereat. In idea formanda imperfectiones 

 omittuutur : priusquam igitur positivam invenire possumus argumentum , negationis 

 •via imperfectiones lollendae sunt. Inde rectissime annotavit H. P. C. Henke (4): 

 « etsi vero omnes ac maxime propriae quidem Deo virtutes sensu aliquo negativae 

 esse debeant , dum seceruamus mente omne imperfectum." Quamvis quidem verum 

 sit, omnem in libertatem divinam fidem a probanda libertate Dei interna pendere , 

 DOS tarnen, ut accurata sit scriplio nostra, singulas partes singulatim spectabimus , 

 ita quidem ut prioio de libertate metapbysica, dein de libertate analogica dictoxi 

 simus. 



I. Li- 



zen voor het aanwezen ea de Tolmaallbeden der Godheid , afgeleld uit de verschijuselen der n«» 

 tuur , Amst. 1810. pag XLV. 



{i) F. V. Reinhard System der clirlstl. Moral. In praef. edit. 3. pag, XI sq: " 



{») F. H. Jacobi sämnitl. Werke Tom, III. pag, 327. 



( 3 ) /. Kant Kritik der reiaea Vernunft pag. 652 sqq. 



(4 J Ä P. C. Henke Lineas, pag, 58. 



C 3 



