COMMENTATIO ad QUAESTIONEM THEOLOGICAM. V5 



esse impossibilem. — Cum praeterea negari non possit , quin conscientia nostra de 

 aliqua re sciamus (ipse Fichtius non discrepat,) cum haec conscientia nihil aliud in- 

 dicat, quam conjuncdonem , quae inter ideale et reale, inter esse et scire de t^ 

 esse ( conscire,) inlercedit, primo demonstrare debet philosophus, qua ratione haec- 

 ce conscientia sit orta; h. e. evertere debet conscientiam ; hac autem sublata , nil 

 remauet , quo de aliquo sciamus. Inde nos cum aliis tenemus, Idealismum dici posse 

 Nibilismum, cum nullo modo solvenda solvat. '' 



Quod ad opiüionem secundam atiinet , mundum seil, existentiae suae causam hal>er^ 

 a se, hanc ita infringit natura, ut omnis refutatio supervacanea videri possit. Esse 

 per se conscientiam supponit, sive certe persuasionem de existentia ipsa. — Jam 

 contemplamim rerum naturam, Haec profecto omni conscientia est destituta , leges 

 attractiouis et repi'essionis sequitur, quies motusque materiae sunt praedicata. Vi- 

 deamus lapidem. A monte dejectus, attractionis legem sequitur, fundum adpetit. 

 Num lapidis natura ita se habet , ut alia ratione esse non possit ? Nullus erit New- 

 ton , bocce demonslrans. Necessarium est, ut ita cadat , sed relative, cum attractionis 

 lex ei sit indita. Idem cum ceteris rebus obtinet locus, — Praeterea ad omnium re- 

 rum contingeutiam , quae necessitati toü esse per se est opposita, provocare possein^ 

 ad perfecliones , quae enti , quod est per se, inesse debent, materiaeque desunt ,' 

 quaeslionem possem movere, qua ratione ex materiali ideale profectum sit? sed in 

 medium prolata jam sufficient, ut et materiae desumamus independentiam physicami" 



Sic tertia superest sententia, quae infringi non potest. Rationem sufScientem, ulti- ' 

 mam causam lex causalitatis postulat. Inde teneamus oportet ens esse a mundo di- 

 Tersum, quod est per se. Quod cum sine conscientia non potest cogitari, hoc] at=^" 

 tributum independentiam moralem complsctitur, sive ut positivo vocabulo adhibea- ' 

 mus , libertatem metaphysicam. Etsi quidem talis attributi cognitio nobis sit nulla , 

 ratio hie est contenta , non plus ultra requirit. — Qua autem ratione hoc ens ToIaa> 

 tatem suam determinet, quousque sese voluntatis vis exteudat, hoc attributum noo 

 docet. Hoc in sequentibus videbimus. 



U, Liberias analogica, 



Prima Libertatis divlnae parte probata , altera superest , analogica seil. , quae au- 

 tem nihil aliud est quam accuratior libertatis metaphysicae expositio. Accuratius 

 eam describimus ex libertate nostra ; haec lacem affert illi. Inde similitudinem 

 quandam ejus facultatis , libere agendi, quam nobis inesse contendimüs , prodit, 

 AvöpaTTOTrxöixüi de Deo dicentes, analogicam libertatem in duas distinguimus partes, 

 internam et externain , quarum illa principioiu , haec aalem vim facultatis spectat. 



