COMMENTATIO ad QUAESTIONEM THEOLOGICAM. s5 



manae constituit. lila lotum spectat, vis est infinita, nullis polest circumscribi Umi-i 

 tibus esternis, Sic tenemus positivam partem , qua Daum omnia efficere posse con- 

 tendimns. Patet autem ita limitandam esse notionem, ut Deum omnia efiicere posse, 

 quae vult, statuamus. Interna libertas externae conditionem, conlinet. Cum hie ex- 

 lernam tantum partem examini subjiciamus, banc determinationem primo omittimus. 

 Negativa eliam pars singulari demonstratione non indiget , cum positiva , si satis sit 

 comprobata , negaiivam partem tollit ; perfectiona divina probata , remota est imper- 

 fectio, — Jam probanda restat pars, qua Deum omnia efEcere posse, affirmamus. 



A. Primum luculentissimumque argumentum e rebus , oculis subjectis nostris , e 

 coelo sideribus innumerabilibus ornato, quid? quod ex universo ducimus. Haec 

 nimirum nobis pevsuadenl de excelsi illius dicti veritate : « cum loquitur fit, si jubet 

 adest. (Ps. XXXIII : 9)." Omnia, quae videmus, mutantur; nunc banc, mox aliam 

 sibi induunt form am : nunc coelum bilare, mox Tero nubibus est obtectum; nunc ar- 

 bores florent , mox vero folia marcescunt. Omnia sunt contingentia, necessitati op- 

 posita, causam existenliae non in semet ipsis babent. Omnis efFectus causam, quae 

 huBC efficit, postuIat. Sic iterum unaquaeque causa causae antecedentis est effectus. 

 Undenam primi illi effectus? Principium Talionis sufficientis causam postulat , quae 

 omnes res produ::it. Causarum enim secundarum regressionem in infinitum adaiitte- 

 re , absurdum foret. Sic omnia ad Deuta ducunt , unicum fontem , ex quo cuncta 

 nianant atque profecta sunt. Hanc Dei potentiam ubique laudant sacri scripto- 

 res. Brachia , quibus robur et potentiam divinam innuunt , manus digitosque, qui- 

 bus itidem potentia divina intelligitur, Deo ixi/öpa7roynx6üi tribuunt (Job. X: 3. Ps. 

 VIII: 7. Ps. XCV: 5. Job. XL ; 4. Exod. VIII : 19"). Ipse JehoVa apud Jesaiam 

 ( cap. XLVIII : 10 ) inducitur , per a-vvyx7ixßx(nv loquens ; « manus mea fandavit 

 <erram , et dextera mea mensa est coelos." 



Dissentiunt quidam philosoplii ; monent scU. nec ömnium rerum contingentiam 

 .satis patere ( 1 ) ; nec causalitatis legem extra mundum visibilem extendi debere. 

 ■Prima objectio pbilosopbo parum digna esse videtur. Omnes res, quas videmus, ei 

 sunt oppositae, nec ulla umquam inventa est huic conlingentiae repugnans, Ipsi hi 

 •philosophisententiautuntur: « naturale praesumitur, donec probetur contrarium," Inde 

 •certe hie non dissentiant oportet, cum nuUam , ne minimam quidem, rationem attu- 

 lerint, qua objectionem aliquatenus tantum probabilem facerent. Quod vero ad al~ 

 teram, attinet objectionem, quam excogitavit scepticus pbUosophus Humius, con- 

 firmavit criücus /. Kant C^), baec et parum sese commendat menti humauae. Ra- 



iitiatcd \(x.-)h9R 



( t ) W. F. Krug Handbuch der Philosoplüe Tom. I. §. Sag. pag. 335. finj 

 (ü) J. Kant Kritik der rmeo Vern. pag. 20s , 63; sqq. ^^^j^ «*„wi:.:«p.m«lv r^. 



D 



