26 EVERHARDI HEIKES SIKKES 



tionem -vinculis constriiigamus oportet, et tarnen vereoi- , ut feliciter hac in re si- 

 mus ; a vinculis sc liberat ratio et omnis llumii objectionis inimemor ad causam 

 primam se evehit. Veiba C. F. Ammon ( i ) , egregie objectionem refutanlia lubenter 

 adscribo: « llaec si vera est, (de causalitalis lege hoc valet), in explicandis singu- 

 lis mundi vicissitudinibus , ratione tarnen caret in derivanda tolius mundi existentia. 

 Series enim causarum naturalium sine inilio et line flumini similis est, sine fönte et 

 ostio , et rationem demergit , quam regere et gubernaie debet." 



Hoc jam certo habcmus ceriius , djnamico-cosmologicam mundi contemplationem 

 ad causam primam, quae est per se, nos evehere. 



B. Secundo loco jure argumentum pro Dei libertate e^tterna pelimus ex mundi 

 perduratione. Cum enim omnes res sint contingentes, nee vero necessariae , nul- 

 lam a se ipsis babent vim, qua subsistere possunt. Inde , cum omnes res conserva- 

 tas Tidemus, hanc conservandi curam ab Ente repetimus , libertate externa praedito. 

 Vei'um quidem est , creationem ac conservationem in Deo noa esse diversas , sed 

 UDum eundemque constituere actum. Nos autem , qiii tempus , naturae sensibilis 

 scbema , a nobis removere non possumus , a creatione discernimus conservationem, 

 et hoc modo proponimus, quasi sit actus a creatione diversus. 



Hisce in medium prolatis, pro yero indubitatoque habemus , ens existere, quod se 

 ipse ad agendum determinat atque in hisce actionibus limitibus externis circumscribi 

 non potest. 



2". Liberias interna. 



Quamquam haec ita sunt, non tarnen omnem Hbertatis notlonem absolvimus. Vo- 

 luntas se ipsa delerminans , impetus quidem esse potest omni ratione destitutus, rn- 

 deque libertas externa nondum libertas yeri nominis dici potest. « Finge verp 

 Deum," -verba sunt J. L. Moshemii , « summa quidem scientiä, nee ullis circumscri- 

 pta limitibus potentiä praeditum, ab omni tamen jusLitia et beuignitate , quae vo- 

 luntatem ejus moderetur et dirigat, Tacuum, nee habebis aliquid in animo, quod 

 -venerabile ac augustum appeüari possit.'' — Sic restat , ut explicemus, e quo prin- 

 cipio Dens determinet voluntatem: dein dicta comprobemus. 



Nostra libertas notionem libertalis divinae invenire doceat. Libertas humana , mo- 

 ralis, cum arbitrio non est identica , sed probe ab eo distinguenda. Homo e corpo- 

 re et animo constat, natura et sensibili et rationali est praeditus. Facultatem ei tri- 

 luimus, et hanc et illam sequendi , h. e. arLitrium. Naturae sensibili si obediat , 

 servus est; rationem si sequatur , est über. Uli et obediunt animalia bruta. In eo 

 autem hominis sita est dignitas , ut super eam se extollat , naturae vim infringat, 



se-; 



( 1 ) C. J". Amnion Summa Theologiae Christ. §, 34, pag. 69 sq. Ed. III. 



