5o EVERHARDI HEIKES SIKKES 



alles levert ondubbclzlunigc blijkcn cencr viijweil-.ende , vvi)7;c cn heil ige werelfl- 

 oorzaflk," 



b, Uli naturac contemplatlo pliysico-tlieologica Daum libere mundum condidissc 

 docet, sie et argumentum praebet , ex quo in Universum patet interna Dei libertas. 

 Cum scilicet haec contemplalio Deum summam esse intelligcntiarrt doceat, et ita coii- 

 cludere possumus, uti concludit C, F. Amrnon (i); « patet autcm 'veritas (liberta- 

 tis divinac) ex natura intelligeutiae summae, quae voluntatem liberrimam sibi habet 

 adjunctam." Ilanc concludendi ratlonem anthropopaticam esse nullus non videt. Ra- 

 tio uostra praciica sibi postulat libertatem. Sic docuit Kantius ^ libertatem nostram 

 Talionis practi-ae nostulatum nuncupans. Quam poslulandi rationem si ad Deum 

 transferamus , concludimus : Deum, intelligenliam summam, eodem modo libertatem 

 sibi habere' adjunctam. Sic a parte nostra. Si autem a parte Dei rem contemplemur , 

 propi-ietates nca sunt divei'sae ; in Deo nihil est quiescens , esscnlia ejus agendi est 

 virtus, iutelligantia igitur ipsa libertas. Dens non ponderat argumenta, consilia non 

 facit, quae dela etisequitur. Ponderare argumenta, consilia facere eaque exsequi 

 una est eademque actio. Inde eadem ralione , sive rem subjective a parte nostra, 

 sive eam objective, a parte Dei spectas, sequi tur interna' Dei libertas. 



B, Secundo loco intcfnam Dei libertatem testatur mundus ad felicitatem ac mOra- 

 litatem hominum compositus (2). Testatur eam historia , quam sie alloquitur jSor- 

 gerus (3): «O ontimarum rerum historia magistra ! te docente, discunt docti, te 

 loquente, ipsa philosophia obmutescit. Tu non solum , quid in terra, sed etiam 

 quid in coelo agatur , declaras. Tuam vocem clarissimam qui exaudit, ipsum Deum 

 audit loquentem : te qui colit et complectitur , coelestia illi consilia patent: te de- 

 nique qui laudat et commendat, tuis sacris qui alios initial, hunc administrum ap- 

 pellamus et mystagogum et sacerdotem Providentiae Divinae." Denique quis, ipsam 

 suam vitam adtente contemplans, lato eam regi , coactione quadam, contendat, quis 

 non in ea divinam agnoscet libertatem externam, interna libertate nitentem?" 



Pro viribus absolvimus , quae quaestio proposita a nobis petiit, in quibus , quam- 

 quam sive spectas demonstrandi rationem, sive scribendi genus, alia , multa pro- 

 fecto sunt reprehendenda, hoc tamen evicisse videmur : Eus existere, quod volunta- 

 tis causam a sfc habet, cujus tamen voluntas non stat pro ratione, nee etiam in 

 agendo arbitrium quoddam sequitur, sed cummam eamque divinam rationem. — 

 (^uod si in deünitione nostra vulgo non assumserimus negativas notarum partes, (sie 

 e. g, Illum a nemine cogi posse, sive nullum extra cum, ejus Toluniatem posse 



im- 



( 1 ) C P. Amnion Summa Theol. Clinst. pagi 91. 



(a) Hl.c artumeatmn egregle C. F. Amnion iu Summa Theol. Cüilst. § 87—93. 



(3; E. A. Borger Ürat. de histoiiae doclore, Providentiae Divinae acIiuinisUo , pog. iii. 



