COMMENTATIO ad QÜAESTIONEM THEOLO GIC AM. 45 



Bilis series rerum et catena , volvens semet ipsa , sese et explicans per aeternos 

 consequenliae ordiaes, ex quibus apta connexaque est." Internae necessitatis divi- 

 uae, quam et nos defendimus , patronus est Seneca (l); sie enim docuit: « Eadem 

 necessitas et Deos alligat. Irrevocabilis divina paritep atque humana cursus vehit. lUe 

 ipse omnium conditor ac rector scripsit quidem fata , sed sequitur. Semper paret, 

 semel jussit." Alioque loco ita scripsit (2): « Deum suam ipsam necessitatem esse, 

 Deosque non externa cogere , sed suam illis in legem aeternam voluntatem esse sta- 

 tuerunt, quae non mutarent. Itaque non possunt videri facturi aliquid, quamvis 

 nolint: quia quidquid desinere non possunt, perseverare voluerunt; nee unquam 

 piimi consilii Deos poenitet. Sine dubio stare illis et desciscere in contrariimi non 

 licet; sed non ideo, quia vis sua illos in proposito tenet , nee imbecillitate perma- 

 nent, sed quia non licet ab optimis abex-rare , et sie ire decrelum est." Nescio 

 profecto quid philosopho Christiane dignius. lüde non dubitamus calculum adjicere 

 sententiae Nieuhovii (3) atque Muntinghii (4), quorum hie ita laudat Stoicos- : 

 « qui fatum quidem defenderunt , sed Deo dignissimum , maximeque rationale." 



P E R I D U S ALTERA. 



AB AUGUSTINO USQUE AD NOSTRA TEMPORA. 



§.1. Ah Augustino usque ad Spiiüözam. 



i^on ducti arbitrio , ab Aurelio Augustino, magno illo ecclesiae Occidentalis dactore, 

 incipimus periodum. Hie enim fuit, qui accuratius, quam ante eum fecerant docto- 

 res, decretum divinum in sorte singulorum Lomiuum constituenda , explanaret. 

 Quam doctrinam tunc praecipue accuratius exposuit "cum Pelagium , monachum e 

 Britannia oriundum , gratiam divinam per Jesum Cbristum nobis paratam , tollentem 



(i) Seneca äe Providentia Capf.V. pag. igS. ex ed. Gi-onttT.'- 



( » ) Seneca de Beneficlis Lib. VI. aS. ' 



(SJ B. Nieuhoff, oyer Spinozbme, pag. 102. 



(4) U. Muntin^he-lheoh Christ, Tom. II. pag, i5a. §, 496. 



F5i 



