COMMENTATIO ASTRONOMICA. 53 



Quaeri pOssit, quanta sit veritas illa, qua contenti esse debeamus. — Prisco tem- 

 pore Graeci , media Arabes , scapbis suis armillisque et umbris usi j admodum im- 

 perfectas observationes exhibere debuerunt : — et tamen bis ideo , quod in istis 

 scieutiae ineunabulis ab aequalibus suis sugpicerentur , omnesque in admiralionem 

 exercitatiouis suae facillime raperent, a nobis invideri posset , nisi suo sibi quisque 

 bono societatis sabitem antepon*ndam esse censeret. Ptolemaeus igitur in altitudine 

 poli Alexandlina totius quartae gradus partis errorem commisit. (*) Tycho Brake 

 et Heveliua non potuerunt ad duo minota distantias zenkhales observare. Ci") 

 Bradleius C § ) alticudinem poli GrenoTicensem anno 1765 invenit 5l°, 28°, Sg", 56 

 quae nobis est 5l° 28' 4o". Videtis scientiae progressum. Quid multa? Kos eo 

 pervenimus, ut in altitudinum mensura, si excellentissimo instrumento utaris, qua- 

 tuor secundorum vitium magnum habeatur, et, si medium ex insigni obseryationura 

 numero sumatur, uuius secundi error haud facile committi possit. 



Hactenus beatam quandam astronomi conditionem mihi depinxisse videor. At ma- 

 jor fortasse pars astronomorum haudquaquam istä felicitate gaudet. Plerique enim, 

 incitati scientiae amore ^ sed aut parcis pecuniis publicis aut parcioribus etiam pro- 

 priis impedili , uno alterove instrumento parvo saepius atque pravo contenti esse 

 debent. Sed bl nescio quomodo dilectu methodorum instrumenti pravitatem con- 

 pensant, ut interdum habilis observator , quique artes omnes astronomiae practicae 

 in saccum. verlerit, instrumento suo parvo, sed bene cognitx) , melLores- eventus ex- 

 hibeat , meliusque concordes, quam is , qni in instrumentorum abundantia cum Om- 

 nibus eandem familiaritatem conlrahere neglexerit^ aut in obseryando ad minutias 

 minus atlentus. fuerit. ( ** ), 



Saepe ßt, ut astronomus scientiae causd facFat iter et observatibnibus quam pluri- 

 xnis instituendis prodesse cupiat. Apparet, hujus conditionem magnopere differre ab 

 ea, quam antea descrlpserimus. Versatur eoim maxime in determinando locorum si- 

 tu, quae propriis observatoribus careant et quorum intersit tarnen positionem in globo 

 novisse. Sed bic ultimum rigorem neque propositum- desiderat, nee admittit ho- 

 minis conditio. Parvum enim instrumentorum maxime necessariorum apparatum se- 

 cum habere solet et brevissimo temporis spatio observationes absolvere. Haec; ita- 

 que suadent, ne nimis severum methodorum dilectum habeat, sed eliam eas arri- 

 piat, quae omni tempore institui possint et ab instrumenti bonitate quam mlnimum' 

 pendere yideantur.^ 



Sunt 



(*) Delambre, Astron, Theor. et Fratique. I, 5?, 67; 



(f) Delambre, Abrege d'Aslron. 43. .^ Cf. omuino Bode, über die Genauigkeit Aslrom Beobach' 

 tungeriyCeW Asiron. Jahrb. 1821. i83 sqq. inpr, iga. 

 (§) Besse!, Fimdamenta- Astronomiae Bradleiana.- iSiS. a5.- 

 ('**) Cf. Bohneuberger, 1. 1, agS.- 



&3 



