COMMENTATIO ASTRONOMICA. 5^ 



rlbus supersedere potuit , cntn id nnice sibi propositum haberet, ut differentiam lati- 

 tuJinum, i. e. arciis coelestis amplitudinem inter zenitha duorum löcorum interceptl 



reperiret, absolutas autetn e latitudine bene cognita Grenovici derivaret. (*) Sed 



illa aetas, quae proxime nostram antecessit , cum omnem astronomiam novä facie 

 donavit, tum in observandi arte insignem conversionem effecit, quam in rem band 

 Scio an quidquam repetitoris circuli inventione , quam aut Mayero debeamus , aut 

 Bordae, majorem vim habi^erit. Etenim, iuvalescente hujus iastrumenti usu quod 

 V tia divisionis, collimationis , excentricitatis, oculi directionis , angulorum multiplica- 

 tione aut omnino tollit , aut insigni certe modo imminuit, id effectum est, qiiod 

 prisci ne sperare quidem ausi sunt, ut in angulorum mensura, atque in altitudiue 

 poli adeo definiendä ( ad cujus determinationem hie circulus ab astronomis tarn 

 fisis, quam itinerantibus, plurimum adhibitus est) a perpaucorum etiam minuiorum 

 secundorum errore facile caveri possit. Enimvero ejusdem instrumenti natura novam 

 observandi rationem adduxit, novas item calcull ambages attulit. Singulis enim ob- 

 servationibus longa series substituta est, cujus particulae simul sumtae unicam obser- 

 Vdiionem, sed accuraiissimam, efEcerent. Sic in culminationibus, unius ahitudinis 

 meridianae loco, plurimae ante transitum atque post eum altitudines observari de- 

 buci-unt, quae, quod a meridiana diiferrent, temporis ratione habitä, correctioni- 

 busque computatis , ad meridiem fuere reducenda. Neque tarnen existimandum, 

 antea has correctiones ignotas fuisse: unicuique enim, qui in tiigonometria spliae- 

 rica, ad astronomiam adhibita, tospes non est, obviae sunt formulae. Imo potius 

 taec ratio neglecta jacuerat, tametsi , ut in circulis repetitoribus necessaria erat, 

 ita alias etiam cum fructu institui potuisset. 



Atque liaec eadem illa ratio est , quae ante (P.I. CHI), nomine meÜiodi circum- 

 merilianae insignita,,a nobis exposita est. — Itaque haec eo consilio disseruimus, ut 

 appareret, methodum illam a meridiaüa proprle non differre; illud Interesse, quod 

 haec unicä altitudine contenta sit, illa pluribus utatur , idem utrique fundamen- 

 tiim esse , quod , data altitudine meridiana et declinatione sideris , altitudo poli de- 

 fiuiri possit. 



§■•5. ■ '«»»qeE^ 



Metliodi, quiLus altitudo poli ex obscrvationibus extra meridiem institutis inves- 

 tigatur, in astronomia practica, praecipue nautica , maximam habent utilitatem. 

 Saepius enimaccidit, ut tempore meridiei coelum nubibus obductum sit, ante me- 

 ridiem vero atque post eaia egregia observandi solis habeatur occasio , omninoque 



ut 



f*) tUlos, Transactions, iSsS. U, 383, sq(j{ <a s-«Än»i'i!.H (" 



