i3 ALEXANDRI CAROLI GUILIELMI SUERMAN 



§• 21. 



De apla Jiarum partium actione et conspiratione, 



Quum ex diversis his paitibus hygrometrum nostvum sit compositum, examinan- 

 dum est, quid in singulis requii'atur, ut non tantuni pi-oprio suo munere rite quae- 

 vis fungatiir, sed etiam cum reliquis in unum finem tendat atque conspiret. 



Prouti ergo materia, quae basin efficit instramenti , prompta esse debet et immu- 

 tabilis , ita index eadem hac ratione agat oportet. Conlinuo proponat et fide volu- 

 ininis mutationem, quam si augeat, illabefactam reddat. Frictio ergo sit aut nul- 

 la , aut sine ■vitio negligenda ; partium lusus allaeque errorum causae eviteutur. 



Ut vero Volumen determinata mensura innotescat , scala apponenda est, juxta uni- 

 tatem quandam divisa, quae, si comparabilitas quaeritur, ipsi adaptanda est mate- 

 riae naturae. Ea autem duplici ratione invenitur. Vel euim unum punctum scalae 

 tixum ex constanti matcriae volumiae pro cognita humiditatis condilione determinari 

 potest et unitas ex hujus voluminis partibus desumi 5 vel, prouti fit in thermome- 

 tro, duo puncta fixa assumi et spatium intermedium in certum partium numerum 

 dividi. In omni autem puncto Cxo postulatui', stabile sit et facilc obtineudum» 



§• 22. 

 De scala natarali. 



Sic ergo perfectum existit Hygroseopium , i. e. instrumentum , quod dilatationem 

 niateriae cujusdam per vaporem aqueum exacte metitur , dum volumen ipsi bumidi- 

 tati respondet. Quaeritur vero: quomodo ex scalae gradibus eflici possit vaporls quan- 

 tilas in aeris portione , determinata ? Est baec altera pars et longe difficillima in 

 extricando problemate nostro. Ex vaporis autem legibus, quarum coguitionem re- 

 centiori inprimis aetati gratam referimus , normam aliquam a priori construere li- 

 cet, quae integre problema solvat. Ad baue ergo poterant referri et cum hac com- 

 parari, quaecunque a posteriori innotuere de scala, usui practico adaptata. 



Seil, in vapore aqueo suum cuique tcmperaturae est deusitatis et elasticitatis ma- 

 ximum. Si , Volumen imminuendo, ultra bunc terminum eas augere velis, operam 

 frustra insumes , partem modo vaporis condeusaturus. Hinc consequitur , si e elas- 

 licitatem , t temperaturam indicat , esse 



e - F{t) 

 quae functio si fuerit determinata , thermometri indicatio vaporis in saturato spado 

 docebit quanlitatem. Ex thcoremate enim CI. Gay-Lussac est 



' 760 



^ae 



