48 



ALEXA.NDRI CAROLI GUILIELMI SUERMAN 



sunt, spectant ipsius enTectum, iudolcm , et, quae in illam agit, causam. Sunt eniin : 

 Mobilitas, Immutahililas et Analogia cum ipsa vaporis condhione. Initium fiat a 

 Mobilitate. 



Solebat haec materiae qualitas magni haberi , inprimi's ab antiquioribus hy- 

 groscopiae auctoribns, qiiippe qui , neglecta causae consideratione , ad instrnmenti 

 seusilitatem fere unice advertebant. Si vero expeiientiam consulamus , quibusnam 

 substantiis baec laus competat, multae sane ea carebunt. Generalim minus promptae 

 Sunt substantiae arte factae , prouli materies intortae. Sic de chordis intestinalibus 

 afErmat ipse Lambert ^ aliquot eas requiiere horas antequam aiiris sLatum indiceut. 

 Idem de funibus valet: quae ratio est, quare Leutman , Smealon aliiqnc monent, 

 aicali quoddam iis esse imbibendum. Porro tabulae ligneae hoc vitio laborant et, 

 in genere, omnes materiae crassiores • quin et materies balaenata, quae optinäs ad- 

 mimerari seiet, ipso afErmante De i«c , licet salis prompta, hoc tarnen respectu 

 prae ceteris non eminet. 



Ab altera vero parte mobiles admodum deprehenduntur materies tenuiores vege- 

 tabiles, uti charta et avenarum partes; Kater hac proprielate Andropogon contor- 

 tum adeo pollere afErmat, ut manus admotae humiditate statim 10° et ultra movea- 

 tur. Eadem qualitate excellunt partes membranaceae ex utroque i'egno organico de- 

 suintae. Nee minus cömpetit ea laus filis naturalibus, ideoque et serico, atque 

 ^ omnium maxime capillo, ex quibus recentissima hjgrometra fuere confecta. Notan- 

 dum autem est, ex experimentis Gl. de Saussure , capilli mobilitatem iuprimis a gra- 

 du elixatiouis pendere.j 



§. So. 



Examen secundae materiae hygroscopicae conditionls, Immutahllltatis, 



. Si attendimus ad ipsam substantiae naturam , altera hujus conditio, Immutabill- 

 tas , facile intelligitur. Talis enim esse debet, ut omnes ejusdem speciei substantiae, 

 caeteris paribus, idem volumen pro eadem vaporis conditione ostendant. Huc au- 

 tem conditiones et speciei, et individuo propriae concurrere debent: 



1. Ut species sit immutabilis, i. e. ut non sua quodviä , sed generali ratione omnia 

 ejusdem speciei individua procedant , interna materiae requiritur conditio :. seil, 

 ejus compositio, slructura et s, p. , bene sint determinatae. Hinc in praxi decebit, 

 Lene deüniatur praeparalio, quod nisi ferat materiae natura, rejiciatur. Sic damna- 

 mus, quae fabricam pro variis caukis modificatam ostendunt, qualia sunt ligna , ebur 

 et cornn. Haec enim nunc densiora sunt, nunc compacta , nunc hujus structurae , 

 nunc alius , non pro avhore vel' animali tantum, iinde fuere desunita, verum in- 

 super pro parte >el exierioje, vel inieripre, quae adliibelur. Hinc satis cito, post 



