RESPONSIO AD QUAESTIONEM PHYSICAM. 55 



5. His tandem addit argumentum , ab ipso suo adversario peiitum , seil, liygromelrum 

 capillare jam ad 98° aerem saturatum indicare, dein vero ad 100° adseendere posse. 

 Hos duos gradus repeiit a dilTerentia inier maximum humidilaiis et aeris saturationem. 



De Saussure autem his opponit: 



1. Non aquae sed aeris liumiditalem esse investigandam , ideoque maximum humidi- 

 tatis non in aqua esse quaerendum , sed in aijre , postquam omnem suscepit vaporem , 

 cujus est capax. 



2. Aerem terminum fixum exMbere , quod experimenta probant, in i5o instrumen- 

 lis ejusdem generis instituta. 



3. Hjgrometrum C\. De Luc non vaporem aere contentum indicare, sed eum quo 

 ipsum repletur. 



4. Revera ad 98° sui hygrometri jam adesse maximum humiditalis ; qui verO su- 

 persunt 2 gradus, modo super salurationem , ut vocatj indicare ( 1 )• 



Quodsi hac in re Judicium ferendum sit, maximum deusitalis in vapore naturalem 

 esse scalae bygromelricae limitem , ideoque unice pro tali admitlendum ponimus. Non 

 enim amplius in hygrometria , quae vere sie dlcitur , de aqua agitur, quam ingurgi- 

 tare materia polest, non de hiimidilatis maximo, ex aqua petenda; sed unice de 

 Tapore. Subtilius quam verius De Luc distinxisse videtur inter humiditalis et 

 evaporalionis maximum; nimis inhaesit fallaci suae humidilatis deCuidoni , uec mi- 

 nus fallaci hygrometri indicationi. Egregie contra ad vaporis condilionem provo- 

 cat de Saussure , quem ducem recentiores secuti sunt. Attamen, licet theoretice 

 taec optime valeant, bene tarnen animadvertit Cl. Munde, praclice utramque me- 

 thodum non adeo discrepare , quum et in campana, temporis progressu , ros obte- 

 gat materiem hygrometricam per aquae concretae Stratum, unde in eadem tum 

 conditione yersalur, qua in vase aqua repleto (2). 



Ut vero ex bis conclusionibus judicemus de quaestione, sponte nunc orta, utrum 

 capiOus , an vero balaena maximum humiditalis indicet? intelligitur , oportere , ut 

 in substantia hygroscopica maximum aut certe punctum fixum elongationis coincidat 

 cum vaporis maximo. Jam vero capillus ^ eliamnunc scalae partem elongari potest, 

 postquam aer maximum assumserit evaporationis , balaena autem unice in aqua ma- 

 ximum Volumen attingit , quod, Uli recte de Saussure monet , adscribendum aquae, 

 per substantiara assumplae. Hinc sponte fluit, in capillo 55, in balaena | — | sca- 

 lae partem nullius usus esse. Concludimus igitur, neutrum maximum humiditatis bene 

 indicare, propius tamen accedere veritati capillum. Accedit, quod recentiores affir- 

 maut, accurata scalae determinatione, in hac materie bene praeparata errorem fere 



nul- 



{ 1 ") Defense de l'Hygromitre ä cheveui 

 ( 1 ) Gehkr 1. c, p. 63o sq. 



