65 ALEXANDRI CA.ROLI GUILIELMI SUERMAN 



lutn esse. Canlllura ergo longe baUenae praeferimus. Male atitem illum defendit de 

 Saussure absurdä graduum supersaturationis positione, male hanc de Luc humidi- 

 talis defiiiitione: uterque nimio amore instrumentum suum amplexus. 



S. 56. 



Dijudicatio experimentoruni Cl. Lambert. 



Jam restat, ut videamus, quid censendum sIt de experinientis , quibus ex bygro- 

 meli'o atmometi'iae instrumentum conficere tentarunt pliysici ; in qua dijudicatione 

 ipsius liujus doctrinae evolutionem per tria sua stadia pi-osequemnr, quibus seil, va- 

 poris quaulitas primum per aquae voluracn , dein per ejus pondus, tandem per ipsius 

 vapoi'is densltatem vel elasticitatem fuit detevminata. 



Experimenta Cl. Lambert vix ullam nisi histoiicam laudem merentur, quia seil, 

 prima hujus generis fuerunt. Neque enim sunt exacta, neque conveniunt proble- 

 niaii nostro solvendo. Ea exacta esse non posse, ipsa , qua instituta sunt, ratio do- 

 cet. NuUa enim metbodus determinandi vaporum quantitatem illa rudior est, qua 

 efficiuir ex aquae, unde provenere , volumine. Accedit, quod , uti ipse Lambert 

 testalur, pars vaporis neqnaquam negligenda ad vasis parietes se praecipitare de- 

 buerit, inprimis ob aquam per aliquot dies libere aeri exposilam. 



Etlamsi vero fuissent quam exactissima , non sufTecissent, ut per es ex hygrometri 

 indicalione derivarelur vaporis quantitas. Neque enim temperaturae ratio est habi- 

 ta, neque ipsius bygrometri gradüs. Deerat nempe in instrumento , bis experimentis 

 adhibito, scala fixa , nee nisi differentiae graduum ciiculi annotabanlui-. Ad sum- 

 mum ergo, graduum nuinerum determinare poterant, quem ))io data aquae quanti- 

 tale percurrit, non vero gradum , quem tenel liygrometrum , ubi aere determiuaU 

 vaporis copia ad determinatam temperaturam contiuetur. 



§• 57. 



Dijudicatio experimentorum IlL deSaussuree<deLuc. 



Multo majoris pretii liabenda sunt experimenta de Saussure et de Luc, qui non 

 volumine sed pondeie vaporis quantitatem explorarunt. De Saussure , verus Hygro- 

 melriae auctor, vaporis in aere elasticitatem, ope manometii, primus mensus est, et 

 docuit exiguam aquae quantitatem, quae aerem plane saturat. Praeterea caloris hy- 

 grometricam actionem primus regulis subjccit. Cl. de Luc autem laus tribuatur, 

 quod bygrometri viam in vacuo primus accuratius docuerit. Uli vero novae doctri- 

 nae inltia jecere utriusque experimenta, ita perfecta esse non potuerunt. — Videa- 

 mus ergo , quid de siugulis eorum partibus sit judicandum. 



Quo- 



