RESPONSIO AD QUAESTIONEM CHEMiCAM. 5 



aliae foeterent , aliae amarescerent, id prorsus ignorabant. Neque hoc njirum vldea- 

 tnr. Quomodo enim liomines nisi adfinitatum chemicarum notabilem sibi scientiam 

 comparassent, nisi ad reagentium usum et universe ad experimenta instituenda prom- 

 pti essent, princlpia illa, adeo subtilia , quorum <juaulitas tarn exigua est, ex acruis 

 valerent elicere? Huic quidem accuratioiü examini fundamenta jecit celeberrimus 

 Boyleus, cum circa annum i663, reagentium usum docere inceperit ( l ). Ipse 

 eliam aquarum examini ope reagentium manum adjecisse creditur: scripsit sattem se 

 sine evaporatione sal marinum in aquis posse detegere. Ab hoc inde tempore, 

 aquae tum universae minerales , tum speciatim marinae , diligentius explorari coeptae 

 sunt et variae analyses editae. 



Inier auctores autem qui , ineunte altera sacculi declmi octavi parte, aquis mari- 

 nis indagandis operam dederunt, nobilem omnino locum occupat vir nostras, omni 

 laude superior , H. D. Gaubius. Exploravit ille aquam Catvicensem anno 1751. 

 Videantur ejus A dpersaria varii Argumentl (2). De ratioue si quaeras , qua analysia 

 instituerit , fatendum est, illam nostris temporibus et hodierno chemiae statui non 

 amplius congruam esse : si vero auctoris aevum respicias accuratam esse et sagacitatis 

 pienam. Quocirca mirari subit Viros Doctos , tum Gallicos , tum Germanicos, qui de 

 aqua marina scripserunt , Gaubium nostrum non memorasse. 



■ Paucis annispost, anno scilicet 1788 , -Celeberrimus Bergmannus, praestantis- 

 sima sua Opuscula chemica et physica edidit. Nova inde lux tarn universae chemiae 

 quam aquarum mineralium explorationi adfulsit (3). Cujus eximii viri cum merita 

 jure laudare nee valeam, nee scriptionis consilium sinat, dixisse sufficiat, Berg- 

 mannum quotquot post se venirent, quasi dexträ viam monstrasse ; eundem in- 

 ter priraos duplicem aquarum, tum per evaporationem, tum per reagentia , explo- 

 plorationem commendasse : de reagentlbus autem clarissimum auctorem ita loqui : 

 possunt tarnen per pondera scdimeniorum in hoc etiam negotio (in expioiatione 

 aquarum) saepe haud exiguum usum praestare , quamvis Jiuc usqve in eum Jl~ 

 nem non Juerint adhibita. Nunc vero inspiciamus ejusdem aquae pelagicae ana- 

 lysin in eodem opere Vol. I. pag. 172. inveniundam; ut forsan inde discamus qua- 

 nam et nobis via insistendum siu 



Ma- 



( I ) 'Experiments touching colours , Oionü 1 663 ; et Apparatus irevis ad naturalem et experiment. 

 aq. min. hisl. cet, i685. 



(») Pag, I et seqq. 



(3) Werao, ut speramus, aegre feret si Tbenarcti allorumque exeraplo nitentes, aqiias marinas, ge- 

 neraliori aquarum mineralium comine coraprehendisse videamur : quaevis eDim aqua materiarum sali. 

 Darum tanlutu contineus, ut distinctam exerceat in oeconomiam auimalem actionem, jure mineralis 

 dicatur, , 



A 3 



