8 N. G. vanKAMPEN 



digdcn zieh , op zijn voetspoor, op eene wijze die wcl niet van liet toen hccr- 

 sclicade dichtviuir, maar loch van den onveranderden gecst der natic ge- 

 tuigdc , CD de dichteres van david vooral (eene günstige uilzondering) be- 

 zong die zijde van het karakter des helds , dat de fijngcvoelige vrouw nioest 

 fcekoren, zijn vriendschap voor Jonathan en standvastige godvrucht. Het 

 was vervolgens door godsdienstige zangen , dat de hcrstollers onzor poezi] in 

 het laatst der achttiende eeuw de Nalie wisten te trclfen en haar gevottte 

 yerhoogen , hären smaak te veredclen. Hoe heerlijk schitterde de open- 

 baring, aan de hand der natuurbeschouwing , in van alphen's starr en- 

 hemel^ dat pronkjuweel onzer dichtkunst! En wie hceft door zijne öden, 

 liederen, leerdichten en treurspclen meer op de Natie gewerkt, wie wasmeer 

 haar lievelingsdichter dan hjj , wiens gehcele gemoed Godsdienst en lioop der 

 onsterfciijkheid ademde, de onvergeetlijke feith! Zoo was dan van de 

 vropgste tot de jongste lijden Godsdienst de grondtoon der Nederlandsche 

 poezg. Het zou een' Nederlander , wij mögen dit met gepaste fierheid zeg-. 

 gen, — het zou eenen Nederlander onmogelijk geweest zijn, gelijk par-4, 

 KY eene Guerre des Dieax anciens et modernes , of geJijk byron een', 

 Don Juan te schrijven of zelfs te vertaten. 



Maar het woord Godsdienstigheid is voor misverstand vafbaar. In de 

 Spaansche poezij , op het Spaansche tooneel vooral , heerscht dezelve , zoo 

 men wil , meer nog dan bij ons , maar deze Godsdienstigheid is geheel afge- 

 scheidcn van zedelijklieid. De hateiijkste ondeugden , moord en ovcrspel , 

 huwen zieh in de zeden des Volks aan betiiigingeu der hartelijkste vroomheid, 

 en den meesten eerbied voor uiterlijke plegtighedcn. De moordenaar, door 

 de kerk beschermd , vindt eene schuilplaats bij de altaren, Op hem vestigt 

 zieh de deernis des volks , ook al was zijn moord koei berekend j schaars 

 op zijn slagtofFer. Verworpelingen der zamenleving mengen de Godsdienst 

 met hunne schandelijke misdrijven. Calderon zelfs, de dichter der In- 

 quisitie en der Duellen, calderon zelfs, van wiens wansmaak ik tlians 

 niet behoef te spreken , misvormt het Christendom door de vreesselijkste ', 

 hartslogten, en de diepstbedorvene zedeleer. Hoe geheel anders bij onze' 

 dichtersi Hier gaat de Godsdienst ajtijd band aan band met de zuiverste ze- 

 delijkheid. Moet ik ü hier coornherx's uitnemende wijsgeerige zamen- 



spra- 



