74 GERARDI REGNERI FOCKENS 



§ 7. 



Progredientibus itaque ad alia , eo accuralius considorandi nobis enint circuli duo 

 mobiles insulani , Siculus aller, alter Hibernus, quo major et fama universe, et in pa- 

 rallaxi definienda fuerit herum usus. 



Ramsdenius anno 1789 Piazzium, speculae Panormilanae directorem , anno autem 

 1808 Brinkleium , speculae Dublincnsis antistilem , inslruxit magnifico circulo azimutho- 

 altitudinali. 



Illius diameter quinque pedum est , hujus pedum octo. Illius axis verticalis supeme 

 revolvitur in lamina , qualuor columnis metallicis superstructa , quae basi insistuut in- 

 strumenti, hujus autem — quatuor columnis lapideis, quae, quod magni est facien- 

 dum , a basi instrumenti prorsus separatae sunt. Ille divisus est ad 6' , hie ad 5', 

 Subdivisio autem ad 1" fit in illo duobns microscopiis oppositis, in hoc duebus hori- 

 zonlahbus unoque infimo. In utreque linea plurabea , cui umbra Ramsdenii , quae vo- 

 catur , adhibifa est , deraonstrat tum principis instrumenti axeos verticalitalem , tum 

 circuli verticalis axeos horizontahtatem. 



Jam distantia zenilhalis ut exacte observetur, axis verticah's saltem esse debet. Tum 

 error collimalionis in distantia zenithaii cognoscendus est. Ergo observetur aut Signum 

 meridianum quoddam , aut Stella polaris , circuli facie primum ad orientem , tum ad 

 occidcntem conversa. Ex utraque observatione eadem si prodierit distantia zenilhalis, 

 error omnis evanuerit ; sin minus , et semisumraa distantia erit vera , et semidifferentia 

 ipsi aequalis errori , qui deinceps , ad medium omnium lectionum cujusvis distautiae 

 zenilhalis observatae pro signo suo adplicalus , dabit veram distantiam zenilhalem. 



Itaque hoc praecipuum est herum circulorum meritum, quod a meridiano liceat pau- 

 lulura discedere , ut inlra spatium aliquot minutorum , duas obtineas ejusdem astri di- 

 stantias zenilhalcs , quariun media immunis sit ab errore collimalionis , scllicet per breve 

 illud tempus non mutalo , sed toto tarnen inquinala est errore , qui verlicalitati axees 

 inhaeret. 



Piazzius circulum descripsit ipse suum, Scd über non adest. Nicolaus Caccialore au- 

 tem, successor Piazzii, haec inter alia enumerat circuli commeda. 



Nonii non adsunt , qui friclione deleant divisienes et revolutionem impedianl : sed mi- 

 croscopia novies amplificantia legunt divisiones. Circulus verticalis in axi proprio revol- 

 vitur, quo fit, ut plani deviatio et circuli exceutricitas eviletur, duplex autem est, quo 

 fit, ut figuram suam perpetuo conservct. Observationes tarn verticales, quam azimulhales, 

 reversione possunt duplicari , quo fit, ut medium immune sit tarn ab errore collimationis , 

 quam excenlrieilatis. 



Ex- 



