COMMENTATIO ASTRONOMICA. 79 



CAPUT POSTERIUS. 



OBSERTATüa VIS PARAllAXEOS 

 IH STELLAS TICIHAl ET DUPLICES, 



§ u 



Xi espicienlibus nobis ad methodos oranes supra allatas, haec communis iis videtur 

 inesse nota , efiFectum parallaxeos in situs stellarura aut singularum separatum , aut com- 

 binatum duarum ita quaeri, ut ex observalionibus , hoc praesertim modo inter se con- 

 junetis , quo in evenlu parallaxeos aut solius aut combinatae apparoat duplum, illud du- 

 plum ex observandi vitiis, semper exiguis quidem , at pulcre oppositis, tamelsi et ipsum 

 debile, emergat. 



Itaque principium harum methodorum a nulla pendcbat hypothesi, supra distantia 

 fixarum mulua instituto. Imo id potius interdum nobis sumsimus , Stellas eandem om- 

 nes a tellure distantiam habere. Nee quisquam illud argiierit , qui viderit , quam 

 innocuus in antecedentibus fuerit hypotheseos islius usus. Valuit unice eo enim , ut in 

 eventu universi calculi cppareret , haud ita quidem juste quanta utrique paris stellarum 

 observati paraliaxis esset , sed num quae alterutri adscribenda esset. 



Enimvero , tametsi adhuc ipsa slructura coelorum nos lateat , taraetsi nemo quisquam 

 in hoc campo immenso dux nobis exstiterit et comes, illud tamen , si liceat quaedam 

 garrire, omnium minime verosimile est habendum, teliurem hanc , aut hunc etiam 

 tantillum mundum solare noslrum in umbilico universi esse silum. Quis est enim , cui 

 persuadeas, Stellas omnes in superfieie sphaerae positas esse, cujus centrum obtineat ? 

 Quod elsi m elementis astronomiae, parallaxeos evanescenÜA superstruclis , sumatur, at- 

 qua nomen astronomiae sphaerinae iis tribuat , tamen, ubi Herschelium, spatium effica- 

 citeret tantumnon ad terminum usque penetrantem, intuitus sis, observatioiii , dicam ma- 

 gis an raliocinio , contrarium reperietur. Certe aslronoraorum nemo est , qui in dubium 

 vocet , etsi non demonslret , Stellas inaequaliter a terra distare. 



Quodsi autem hoc constet , et curiosum est , et interest nostrura, ex le quaerere , quae 

 tandem fixa nobis sit proxima, quae propiores, quae lemoliores, quae remolissima, 



At tu subridens quaeris : « Ecquid tibi proferam , accurale distantias perconlanti , qua- 

 « rum mensura sit nulia ? Absurdum scilicel! Si quid tarnen vis a me piofeni , liicidiores 

 « equidem Stellas affirmo nobis esse propiores. " Siriumne ergo proximum ? « Ita vero 

 «ceaseo. " Atqui uam sententiam alii, et permulli et perdocti, protulerunt , ut , tamelsi 



