106 GERARDI REGNERI FOCKENS 



dit , rationibus fulcivit, et in libro de orbium coeleslium revoliitionihus , anno 1543, 

 promulgavit. Tellus , et reliqui planelae, ambinntes solem, gautlebant vinculis epicy- 

 clorum , et quidquid fuit inepliarum , solulis. Mox appariiil wbique mira simplicitas, iibi 

 antehac caligo fuerat : causae exslitere , ubi adhuc tenebrac. Sed hie , qui moribuadus 

 coelos ordinavit , genus humanuni divulsit. 



Prolinus enim orbis in duas partes fuit divisus, alteram Copernicanam , Ptolemaicam 

 alleram. Exinde acre ortum est certaraen inter has partes, et diu anceps. Utrinquc 

 affatim , ut assolet , adducta sunt apla , inepta , quibus suam quisque sentenliani aut 

 commendarel aut lueretur. Nihil adeo alienum fuit visum , quod huc conducere non 

 posset. Theologia , Metaphysiea , Physica , Aslronomia , Opiuio , Ratio, Sensus , pro- 

 miscue arcessita fuit ad quaestionem tarn subtilem dirimendam. 



Quid mirum , fixarum parallaxin mox fuisse agitatam ? Anlicopernicani quidem avide 

 hoc lelum arripuere , quo novam , id est haereticam , adversariorum sententiam aggrede- 

 renlur : validum utiquc et generosum , hallucinationibus videlicet theosophicis el meta- 

 physicis longe dignius. Itaque hi clamabant: « simplicitatem veslram et ordinem vide- 

 V mus , imo miramur. Scilicet et nobis amica simplicitas , amicus ordo , sed magis amica 

 « veritas, Vos cerle non infinitam fixis dislantiam , telluri aulem motum ingentera ad- 

 V. scribitis. Utrumque si verum est, parallaxis fixarum sit necesse est. Atqui haec non 

 « deprehenditur. Ergo quiescit terra" ('). 



Neque horum aut numerus aut dignitas exigua erat. Nam Bailius vere (f) 

 « syslema Copernicanum " inquit « et initio omnes et postea haud paucos et ad hoc 

 « usque tempus nonnullos habuit adversarios. Sensim quidem homines melius edocti 

 « sensuum testimonium rationibus validis postposuerunt. Sed hunc gressum plerique fa- 

 « cere nequeunt , quibus est admpdum diiBcjJe credere,, in itinere et celerrima adeo 

 « agitatione se versari , nulla rerum visibilium mutatione observata." Imo omnes homi- 

 nes ideam parallaxeos tam alta sedentem menle et reposlam habent, etsi vocabulum ne 

 fando quidem audiverint , ut hodieque sit quorundam vulgare elTatum : « si moveremur , 

 « sentiendus foret motus. " 



Contra hanc turbam adversariorum , qui parallaxin torquebant in Copernicum , novi 

 systemalU propugnatores alluletunt, quae poluere. « Sensiraus " inquiunt « et justo 

 V pretio statuinmo objeclionem veslram. Et nos offendimur in parallaxi : tanlum abest , 

 « ut re et facto- vos refdlere possimus. Nihilominus haud ita facile missam facimus sen- 

 « tentiam nostram. Duo enim »uat , quae teneamus, uon illa quidem responsioni posili- 



ile'riat ivor. iiI)om v.- ^ ^^^ 



< (*) Riccioli, Almageslum Novum, H. 45i, 

 -i'i-i) mt. dtl'Astr.Mody l.6Sit 



