COMMENTATIO ASTROWOMICA. 147 



ft aut deorsum lenissime ducit, sistitque firmiter in quovis loco. Revolutiones ejus in 

 « limbi facie numerantur juxta marginem exleriorem. 



« Propius ad centrum et limbum interiorem numerantur gradus ; qui transversis lineis 

 « in minuta , et sextantes minutorum ( ope laminae indici aifixae ) distinguuntur ; ut in 

 ■« aliis hujusmodi instrumentis Tichonis, Hevelii, aliorumque, jam fieri solet. 



« Facies instrumenli ortum respicit ; habetque gradus 90 in ea parle limbi signatos , 

 « quae est a puncto suo verticali versus austrum, ab altera parte gradus 50, (omnino 

 « 140). Adeoque stellae omnes, in nostro liemisphaerio visibiles, observari possunt, (in 

 « eorum per meridianum transitibus ) : nerape tum supra polum omnes, tum infra polum, 

 <( qxiae non ultra II3 gradus a pole distant. 



« Haec duplex divisio mihi magno usui est. Quippe cum quaevis a vertice distantia 

 « observata in diarium redigitiir , juxta tum numeiTim graduum , tum numerum revolu- 

 « tionum Cochleae ; si quis irrepserit error , ( vel mei numerantis , vel amanuensis descri- 

 « bentis) , facile detegitur et emendalur (ope tabulae pro reducendis revolutionibus cö- 

 « chleae , cum earum centesimis, ad gradus scrupulosque primos et secundos). Caruere 

 « hujusmodi aliquo auxilio Tichonis et Hevelii instrumenta ; et quidem , pro defeclu hoc, 

 « errores nonnunquam irrepserunt in illorum observalionibus." 



« Ad indicem hujus instrumenti aiExum est telescopium Septem pedes longum, lentibus 

 « duabus convexis instruclum , cum duobus filis argenteis subtilissimis , se mutuo decus- 

 « santibus ad angulos rectos in kntium communi foco, (loco pinacidiorum nudorum). 

 « ünde collimatio adeo facilis et certa redditur , ut mcridiani arcus determinari possit 

 « ad 5" (minuta secunda), etiam per instrumeutum cujus radius pedes Septem non ex-- 

 « cederet ; si in graduum dispunctalione et diagonalibus inscribendis , nihil erratum esse, 

 t( certi esse poluissemus. " 



« De hoc aulem valde dubito , cum in inslrumento meo subtensa unius gradus non 

 « major sit quam uncia Ij^, adeoque subtensa 10" quasi xö^os» ^^^ quasi jl^; et sub- 

 « tensa 5" quasi jjg unius unciae. Quae minuta quantitas, quamvis salis visibilis sit 

 « in telescopio pedum Septem ; sunt tarnen tarn crassi nostri sensus , et metalla quae trac- 

 ■« tamus , ipseque. elaborandi modus, ut impossibile videalur ( quatenus ego judicare pos- 

 « sum ex eis quae ipse vidi) arcum aliquem tarn accurale dispertire, ul cerli simus de 

 ■« singulis divisionibus non erratum fuisse j-ig unciae. Quod si non possimus, necesse est 

 <( ut maneamus inceni , in arcu quolibet mensurato , saltem ad 5"; quicquid sibipersua- 

 « dere in contrarium satafunt, qui nunquam ampla siruxerint instrumenta, nee illorum 

 « limbis gradus et graduum minulas partes manibus propriis inscripserint." 



« Putari forte polcrit , quod, ope coch'oae limbum admordealis, accuratio t'anta pos- 

 « sit obtineri. Cui taTiiea haud ulique fidendum duco ; sicjuidem raro Cochleae reperi- 

 « antur quae non ab uno latere vel in una sui parte, revolutionibus plus arripiant, vel 



T 2 ^ pro- 



