14 P. H. S U R r N G A. R 



carc, dum molus, quos miuculi aliaeque partes magis composilae exseriinl, irrUahiU- 

 lads nomine in:;igiiivit. IMiaenomena eairn , qiiae oliservaiilur in miisciili?, ad volunla» 

 Ipm noslrnm molis aiit iirilanieuto aliquo stiniiilutis, longe diiTtiiunt ab iis, qiiae in par- 

 tibus aliis oLservanlur e lola cellulosä simpliuiori compositis : sie lentc et ralione infieusili 

 conirahitur culis, tuniore quociimque anlea expansa ; menbranae mucosae venlriculi uiit 

 vcsicae urinariae a contenlis explicalae , cessante causa, ad piislinas rug:is redeuni ; 

 contrahuutur denique durissima ossa , nioibo ante lumeutia. Quamvis aulein pliaeno- 

 mena haec maxinie difTerant ab iis, qu:ie in musculis observamus , ulracpie tarnen j)ro- 

 prictas aut facultas, quae coutraclililatis et inilabilitatis nomine iiisigniunlur , non nisi 

 divorsi esse viJonlur modi aut gridus unius ejusdemque priucipii , a diversA partium 

 sti'ucluia pendeates. In eo igitur 15 1 uiaen b a c bi an a dislinclio usurn bauet, ul iu- 

 ler perfeciiores.et impeifecjiores re:;geiidi vires dislinguatur. 



Oraues igitur corporis bumani partes, quae vita praeditae sunt, sensiblate quoque , 

 irritabilitate et contiactilitate insiructae sunt, quibus quippe , quo modo cumque eas 

 denominaveris , vitae pliaenomena locum babeanl. Ad justam quippe \iiium vilaliura 

 aclionem , cmn in statu sano , tum in moiboso , Ires potissimum conditiones requirun- 

 tur , irritatio , j^eixeplio et reactio. 



Primo igitur loco adesse debet irritalio, i. e. Stimuli cujusdam in partes vi vilali prae- 

 ditas actio. Stimulus aulem vel irritamentum dicitur ornne id quod vim vitalem in ac- 

 tum ducere , id est percipiendi faculta!?m aflicere polest. Non vero irritatio semper 

 rjnsdem est generis propter magnam stimulorum diversitatem. Dislinguuut quippe Pliy- 

 siologi inter stimulos dynaniicA , physich, cbemicä , aut etiam psycbicä ralione agentes. 

 Eadem d'stinctione in niorborum . .doctrina ^aepissime indigemus. . Ea in Universum est 

 stimulorum ralio, quod eo magis corpus afficiant , quo magis ab ejusdem natura cli- 

 \ersi sint. 



Quae a stimulo est, irrilalionem excipit ejusdem perceptio. Perceptio aulem est pe- 

 culiaris sensatio quae in una aut plurihus partibus a stimulo irritante locum habet. Si- 

 ne ea perceplione nuila tipii polest partis reactio. Ipse Hallerus notavit , irritabilila- 

 Icm sive vim musculis insitam scse manifettare non posse nisi Stimuli perceptio locum 

 liabuerit. Praeter locos alios ad boc argumentum speclanles Hallerus notavit se- 

 quentia : « Nervös primo sensum alTerre, qui absque nervis nullus sit , adfcrre etiam 

 «ex cerebro efRcacia imperia non voluntatis, sed legum corpori animalo scriptarum , 

 « quae velint , ad stimulos cerlos molus quoque certos nasci." 



Reactio ca compleclilur phaenomena» quae notanlur in partibus a stimulo naturae 

 «uae conveniente irritatis. Museuli v. c. stimulo aliquo majori affecti , H allere notante, 

 pülpilant , tremunt , et per alternas vices conirabunlur et remiltuntur. Partes aliae ia- 

 «cnsili magis ralione reagunt , ita ut magna notetur differentia in reactionis celeritale , 



ro- 



