COMMENTATIO ad QÜAESTIONEItf MEDICAM. 23 



irritatio obtinet tunicae adnatae oculonim , membranae Schneiderianae, siuuum 

 frontaliutn aliarumque partium , quae in capite mcmbranä mucosä sunt investitae , dein- 

 de angina saepissime oblinet , postea catarrhus pulmonum , et vel interdum diarrhoea 

 catarrbalis morbi scenam claudit. Hoc igitur esemplo docemur, morbum, quo affectae 

 sunt membranae mucosae , facillime ex unä parte in plures , ex altera ia alteram parlein 

 propagari. 



Eandem rem videmus in morbo alio, qui minime simples dici polest, sed saepe radi- 

 ccs profundissimas in corpore agit , in morbo nempe venereo. Hie morbus quamdiu 

 Primarius et localis est ad solam perlinet eam membranara mucosam in quam virus vim 

 suam exercuit. Si autem longiori duratione resorptio fiat veneni suscepti et morbus lo- 

 calis magis universalis reddatur, quae forma Lues vocatur , tunc videmus menibranas mu- 

 cosas prapsTlim esse quae afficiantur. Inter primaria enim symptomata luetica perli- 

 ncnt , uicera in faucibus et in membrana mucosa narium : dum postea videmus reliquas 

 mucosas minime intaclas manere, sed pulmones affici posse, tunicam adnatam oculo- 

 rum , conilylomata ad anum oriri , cael. In hoc igitur morbo , quamvis in ultimo stadio 

 membranas quoque fibrosas et vel ossa ipsa aegrotare posse sciamus , principe tamen 

 loco irritatio morbifica ex altera membrana mucosa ia alteram propagari potissimum 

 consuevil. 



Quod ex ultimo exemplo vidimus stimulos morbosos membranae mucosae admotos cum 

 in propinquas , tum in dissilas partes agere posse , idem notamus in murbo verminoso. 

 In hac quippe atfeclione cephalalgia supra orbitas, prurilus narium, foctor oris singula- 

 ris, salivae et muci abundantia , tremor labiorum, nausea subitanea, pruritus ani , te- 

 nesmi frequentes , slranguria et quae sunt alia symptomata verminantium (i) , manifeste 

 docent, pleraque phaenomena sympatliica sedem habere in membranis mucosis. 



Denique in membranis mucosis cernuntur aliquando phaenomena antagonistica, Sic 

 V. c. in phthisi piluitosa, auctior membranae mucosae pulmones inveslientis secretio non 

 raro provocat alvi obslipalionem et symptomata alia, quae docent imminutam esse se- 

 cretionem membranae mucosae in tractu intestinorum. Si contra in hoc morbo Naturae 

 auxilio excitetur diarrhoea, auctiore irritatione intestinorum non raro minuitur irritatio, 

 quae detinet membranam mucosam pulmonum. 



- S 2. 



(i) Vid. J. J. van den BoscTi, IJistoria Constilutionis epidemicae verminosae etc. L. B. 1769. 

 8*. Cap. IV. § LXV seqq. pag, 387 seqq. 



