COMMENTÄTIO ad QUAESTIONEM MEDICAM. 83 



lionem quae oblinet inter corporis socrelionem alque funcliones alias Tel sympathici vel 

 antagonistici generis esse. 



Eandem rem videmus si atlendamus ad Organa, a quibus pleraeque secretiones perfi- 

 oiuntur, ad glandulas quippe , et ad Organa quae paretichymalosa vulgo vocantur. 

 Phaenomena quae in slalu sano occurrunt, hanc rem luculentcr probant. Glandularum 

 salivalium v. c. sccrelio non solum ab idiopalhicis sed etiam a sympathicis stimulis auge- 

 tur, ila ut vel sola alimenforum cogitatio sufEcial ad hanc secretionem augendam. Post 

 alimentorum deglutilionem , praeter succi gastrici secretionem quae ipsius ventriculi irri- 

 lalione excitatur, hepar quoque, pancreas , et alia viscera sympathicä ratione affici ad 

 digeslionis negotium promovendum, plerique Scriplores Phj'siologici accuratius indicaruut, 

 quorum investigatione praeterea constitit bilis secretionem admodum parcam esse tempore 

 digeslionis primae, sed eam augeri ubi alimenla pervenerint in duodenum. Sic quoque 

 in aliis organis similia videmus phaenomena: moeror et alia animi pathemata profusam 

 aliquando excitant lacrymarum secretionem. 



Inprimis autem in statu morboso multa phaenomena sympathicä in organis secernen- 

 libus apparent. De glandulis difficilius judicari potest , quia plerique earum morbi univer- 

 sales sunt, ut V. c. morbus scrophulosus. Non tamen desunt observationes quibus constat 

 irritationem unius glandulae facillime cum aliis communicari: sie v. c. in scirrho vel 

 carcinomale mammarum secundarie saepe aificiuntur glandulae axillares vel etiam in- 

 guinales. Sic Medicorum observationibus constitit inier symplomata pancrealis inflam- 

 mali pertinere salivationem auctiorem ( i ) , et ptyalismum saepissime comilari scirrhos 

 pancreatis, horumque signum habendum esse, post alios observavit et experientia sua 

 comprobavit Wichmannus (2). Huc quoque perlinet observatio ab eodem Wich- 

 manno aliisque facta, quod parolitis vel inflammatio glandulae parotideae in viris fa- 

 cillime migret in testes, in feminis in pudenda externa (5). 



De hepatis sympathia cum pulmonibus antea diximus, Praeterea autem huc pertinent 

 phaenomena sympathicä quae notanlur inter hepar et ventriculum , inter hepar et lie- 

 nem , inter organon bilis secreliohi inserviens et partes alias quae membrana serosa in- 

 vestitae sunt , inter hepar denique et cerebrum. In hepatitide quippe videmus quod fre- 

 quentissime afficiantur ventrirulus, intestina, vesicula fellea , et aliae partes vicinae. In 

 inflammalione enim parenchymatosa hujus organi obtiuent saepe nausea , vomitus, do- 



lo- 



(i) VId. C. A, W. Berends, Vorlesungen über Praktische Arzneiwissenschaft, herausgegeben von 

 K. SuDdelin, III. Bd. pag. 333. 



(i ) i, E. Wichmann , Idein zur Diagnostik, I Bd. Zw. Aufl. , Hannover 1800. pag ao6 seqq. 

 (3) Vidi A. G, Richter, Specielle Therapie, I Bd. Berliu 1817. psg. 458 et seqq. 



E 



