COMMENTATIO ad QUAESTIONEM MEDICAM. 35 



commercium , a pubertalis initio usque ad aelalem decrepitam manifesto videmus. In 

 sexii potiori piibertntis tempore crescit barba, piibes ornatur pilis , volumine augelur la- 

 Tjüx. , TOS mutalur et ßxpvTOvci fit , sensus extcrni et interni acutiores fiunt et omnis 

 concupiscendi et agendi ratio mutalur. fflulationes non minus singulares, ex constanli 

 naturae lege, in corporibus virginum escitantur tempore pubcrlatis. Quae pusilla fuit 

 puella, paucis mensibus non rare nolabile incremenlum acquirit , sanguis ubcrior fit, 

 turgor vasorum augelur, sororiare incipiuut mammae et omnes fere corporis partes novis 

 igniculis excitantur. Multij)liccm eam inter genitalia et corpus reliquum sympathiam , 

 indicant quoque ea , quae in utroque sexu notantur , in funclionibus animalibus potis- 

 simum, tempore quo instituitur coilus ( i ). Neque minora in feminis notantur phaeno- 

 mena sympathica a conceptu et graviditate, a partu et pucrperio, aut a statu corporis 

 effoeto ( 2 ). 



Inprimis autiem in statu morboso multa notantur pliaenomena sympathica , quae a 

 genitalium functionis anomalia proficiscunlur, harumque partium nexum indicant cum 

 toto corpore. Praeter multas observationes, quas ad hanc rem illustrandam collegit Doct. 

 Micheir(o), ad hunc locum pertiuent illae afiectiones quae arclissimum indicant vin- 

 culum inter genitalia et funcliones animales , aut inier Organa ad gcnerationem facienlia 

 et universam vitam organicam, Quemadmodum enim videmus dyspepsiam , atrophiam, 

 tabem dorsalem, et alias afifecliones vilae organicae oriri a Veneris abusu aut laesa mo- 

 do quocumque alio genitalium functione , sie quoque ab eadem causa oriri videmus 

 melancholiam , hypochondriasin , aliosque morbos vitae animalis. Eandem rem multa 

 morborum symptomata docent : sie v. c. sympathiam inier genitalia et laryngem in statu 

 morboso indicat globus hystericus de quo faeminae saepe querunlur. 



Si quis aulem dubitet utrum universalia ea pliaenomena, quae in statu sano et mor- 

 boso recensuimus, repetenda sint a genitalium partium conditione varia , consulat quoque 

 ea quae in animalibus observata aut experimentis indagala fuerunt. Plerumque enim 

 videmus, plumas, pilos, cornua et quae alia animalium integumenla sunt aut ad eadem 

 ornanda faciunt, maxime diifcrre pro seiuum discrimine et pro varia genitalium condi- 

 tione. Hinc explicandum est, quod integumentorum externorum diffcrentia qua sexus 

 uterque differt, pubertalis demum tempore oriri soleat. Sic quoque observatum fuit 

 aves femellas, si effoetae ova parere desierint, proximis annis, pennas sui sexus mutare 

 cum masculinis , uti hoc conslilit de speciebus quibusdam columbarum, phasianorum , 

 pavonum, anatum , aliorumque. Cervae quoque cornubus carent, qualia autem saepe 



ac- 



(i) Vid. J. Petersen Michell , Dlss. laud. Cap. i. Sect. i. § 3. pag. g scqi^ 

 (a) Vid. Michell, 1. c. § 4, 5 et 6. pag. lo seqq. 

 (3) Yid. Sect. I. Cap. II et HI. pag. 13 — 49. 



E 2 



