20 



G. S. S W A R T 



voluissent. Chemia siinilller iater cultores suos liabuit viros sollertes , sagacllate 

 non minus quam industria praeditos, ex quibus Bergmannum, Sclieeliuin , Priest- 

 leium , Büerliavium appellare sufficiat ; sed tantas difliaultates opposuerunt summis 

 liisce viris tum natura complicata operationum chemicarum , in quibus einpiria 

 quaedam ducis officio fungi solebat, tum iiiiprimis notio parcior Pliysicae, ut ante 

 Lavoisierium nuUa explicatio prol)abiIis praecipuorum phaenomenorum cbemicorum 

 s!t prolata. Ne quis mihi fictiones Stahlianas objiciat. — Viro mullis laudibus 

 celebrato, qui tum medlcinam felicissime exercens , tum pro temporis ratlone in 

 , chemicis excellens eximiam famam sibi comparavit, Stahlio injuriam facere nobis 

 non videmur , si ejusdem de cortibustione tlieoriam nomine syslematis cbemiae 

 pbilosophici non salis dignam vocamus. Quid enim sentiendum est de expiica- 

 lione phaenomenorum, in qua summae partes peraguntur a hypotbetico quodam, 

 dicämne corpore aut Daemone , phlogisto , qui ideo tantum et ficlus et niijkle ; pro» 

 prietatibus indulus videtur, ut pliilosophp dißicili causarum exfliiti.ne non seüiel 

 haerenti et impedito , continuo promtus succurrat ? Quäre non duinto Lavoisie- 

 rium appellare conditorem primi systemalis doctrinae chemicae , quippe qui notro- 

 nes disiectas primum in unum collegit et scientiae formam iia ^edit. : — Qi^isnaqi 

 autem erat Lavolserius? Erat Physicüs , Pbysicorum doctrina et methodo probe 

 imbutus, summi Astronomi La Placii familiaris et in laboribus pjiysici generis so- 

 cius. Quanam ratione pervenit ille eo, ut probabilera pliacnomenorum cbemico- 

 rum explicationem proferret; omniaque communi theoriae vinculo jungerei? — In- 

 grediendo Pbysicorum yestigiis , introducendo accuratiorem ponderum et mensurae 

 usum; observando diligenter materiam sive accedentem sive separatam indlcio ma- 

 nifesto ponderis aucli vel diminuti;. attenderido sedulo ad mutationes formae, quas 

 materia subit; pellendo ex Chemia hypotheses, quae doctrinae deficientis locum 

 occupabant ; tandem progrediendo ratione lenta et prudeuti a cognitis ad incogni- 

 ta , quae ita illustrantur experimentis summa cum cura institutis , ut nihil dubü 



, :■. re» 



