6 GERARDI REGNERI FOCKENS 



•lam Vero elsi tubus, qui, sub angulo laliludinis ad horizontem inclinalus, circiilum po- 

 larem primum describeret, noninulilis fore videalur , nihilominus , cum a nemine hiic- 

 usque invenerim allitudinem columnarum diversam esse factam , raalo in hac scriptiuti- 

 cula ad verlicales circulos me adstringere. 



Sed vel sie tarnen insigne est discrimen inter duo genera tuborum culminatoiiorum , 

 fixum inquam et mobile. Uli quidem Insistunt columnis lapideis syenitiis aut latericiis, 

 alto firmoque fundo innixis; hi aulem multo plerumque minores, et generis quod di- 

 cunt portalivi , insistunt columnis orichalceis, circulo azimulhali innixis , in piano ho» 

 rizontis movendo. Caeterum illos non cognovi nisi in duobus planis adhiberi, aut me- 

 ridiani aut primi verlicalis, hos autem aniraadverti quemvis occupare circulura ver- 



ticalera. 



Er^o licet tubos inter meridianos, verticales, azimuthales, dislinguere pro positione tu- 

 borum culminatoriorum. 



2. Longitudo tubi exlendilur a duobus ad decem pedes , diameler autem vitri ob- 

 ■jectivi acliromalici a duobus ad ses pollices. In raaximis censendi sunt; Dorpatensis 

 octopedalis Dollondi , cujus axis est quatuor pedum , objectivum autem 51 linearum 

 Parisiensium ; Grenovicensis decempedalis Troughloni , cujus axis est trium pedum et 

 sex pollicum . objectivum autem 5 pollicum Anglicorum ; Cantabrigiensis decempedalis 

 Dollondi , aiteri huic similis ; Cooperianus novempedalis , cujus objectivum est 5,4 

 pollicum Anglicorum, Tubi Germanici plerumque minores sunt : quippe Reichenbachius 

 tubos longos propter flexionem respuebat. Sed Repsoldus uonnullos tarnen sepedales 

 confecit. 



Columnae pro tubi pondere crassiores sunt , duro scalptae saxo atque gemellae , id 

 est , quae in saxo fuere juxtapositae , ne quid lemperatura humiditasve aeris diversum 

 habeat in ulramque effectum. Ponuntur illae aulem in parallelopipedo cimentato , cujus 

 fundus alte infra pariefum observatorii fundum penetrat , ne quid concussae aut con- 

 tractae aut dilatatae aedes instrumeuto noceant; transeunt autem libere per tabulalum, 

 ne quid passus observatoris per columnas tubo communicetur. 



Praeterea ne per frictionem magni ponderis aut axis cylindri aut fulcra dcterantur, 

 Universum inslrumenlum veclibus heterodromis ouustis libratur, aut Anglicorum more rotis 

 quae nomen habent a frictione sublevatur. 



Tubo culminatorio adfixus est circulus , aut in altera extreraitate axis huic concen- 

 tricus aut in oculari tubi extremitale duplex, qui declLuationes indicat eo consilio, ut 

 tubus in elevatione culminantis stellae dirigatur. 



Caeterum eidem adest horologlum oscillalorium bene compensatum suae item columnae 

 impositum. 



In observalione solis atque ia observalionibus steilarum planetarumque diuruis circura» 



