RESPONSIO AD QÜAESTIONEM ASTRONOMICAM. 7 



meridianis , inslrumeatum probe defendendum est a radiis solis, ne quid praeter objec- 

 tiTum illustrent. 



Itaqüe observator, postquam ope circuli tubum juste elevavit, in apla sede jacens , in- 

 tentus autem horologio , tranquillus exspectat , donec sidus inlret tubum. 



3. Jam Tero possit ingressutn et egressum hujus sideris observare , id est , tempus 

 utriusque pbaenomeni ab horologio indicatum adnotare. Sed quoniam ingressus saepis- 

 sime uegligitur, et quoniam utrumque momenlum in exlremitale campi diiEcilius obser- 

 valur , tandem quoniam e multiplicatione observationum non leve commodum oritur , satius 

 Visum est, in foco communi lentis objeetivae et lentis ocularis reticulum ponere , quod 

 plerumque coustat filo diametrali horizontali et quinque filis verlicalibus aeque distanti- 

 bus. Haec fila aut sunt metalli, inprimis argenti tenuissime ducli , aul , quod Anglorum 

 est, aranearum, aut, quod Struvius eflfecit , bombycinarum , apparentis diameiri inter 

 1" et 2". Praeslat autem , duo adhibere fila horizontalia 30'' distantia et Septem adeo 

 verticalia non ultra 4' distantia. Haec quidem a Struvio commendantur. At Sou- 

 thius quum observalum iret Passivam , in tubo portativo , quem construi jussit, reticulum 

 habuit duorum horizontalium 2' distaniium et novem adeo verlicalium , quorum tria media 

 binis intervallis 1', reliqua vero intervallis 5' utrinque sunt separata. Media autem po« 

 laribus inserviebanl observandis. Schumacherus adeo undecim verlicalibus utitur. 



Ne qua vero noceat Clorum parallaxis, oculare ita movetur, Cochlea potius quam 

 frictioue , ut , progrediente Stella , appulsus singuli animadvertantur in medio campo. 



Fila ut noclu conspici possint , illurainatione egent. Itaque altera axis semissis per« 

 forata est , per quam miltatur lumen lampadis in altera columna ante foramen exposi- 

 tae , excipiendum speculo elliptice perforato, ut radii omnes objecti pergant cursum , in- 

 cliuato autem angulo semirecto tarn in tubum quam in axem , ut radii reflexi perpendicu- 

 lariter incidant in reticulum; quo facto, lentibus eunctis bene conslitutis, fila eximie 

 nigra et definita apparebunt in campo flavo aut subrubicundo. Sed ante foramen axis 

 adest mechanismus duorum quadratorum orichalceorum diagonaliter junctorum , mobilium 

 autem hac lege, ut ope Cochleae clavisque Hookianae, foramen efiectivum , etsi qua- 

 draticum maneat, tamen ad lubitum majus minusve reddi , adeoque lucis intensitas in 

 campo moderari possit. Hoc artificio vel minimae stellae ad decimum et undecimum 

 usque ordinem in tubo observantur. Animadvertere autem et Southius et Valzius 

 sensibilitatem organi visus debili quadam excitari luce; quippe Stellas minutissimas , quae 

 in atro firmamento laterent , leviter illuminato campo ipsis apparuisse, 



4. Linea coUimationis sive fiduciae est recla , quae centrum opticum objectivi coa- 

 jungit cum intersectione filorum centrali. Sed quoniam hie de angulorum mensura non 

 agitur, sufficit contemplari coUimationis planum, id est planum, quod per medium filum 

 verlicale et per centrum opticum objectivi transit, Centrum illud opticum coincidit cum 



cen- 



