8 GERARDI REGNERI FOCKENS 



renlro flgtirae , si bene confecliim aiijue centralum est ol)jeclivum, quod est artificis. 

 .Sin minus, si modo firmiler composilus sit tiibus, atque reticulum invariabilem obti- 

 nent situm , planum illud collinealorium manebit immotum respeclu axeos. 



Idca aulcm insfrumenti poslulat , ul planum illud perpendiculariter insistat axi. Ergo 

 fjuaecunque deviatio adesl , id est, si quem angulum efficiat planum illud axi normale 

 cum piano collinealorio , allerum in filo medio secante, hie collimationis error appel- 

 labitur, 



Sed quisnam ergo axis ille est ? Scilicel tubus immillilur aut cubo aut globo ori- 

 clialcico. Hunc duo excipiunt coni ejusdem metalli , qui lerminanlur cylindris ferreis, 

 cxacte aequalibus et perfecta circularibus. Rursus hi cylindri excipiuiitur fulcris , quo- 

 rum V plerumque angulus est rectus, quandoque eliam 60 graduum. In bis fulcris 

 Qutem axis ita revolvitur , ut duobus ulrinque punctis , si geomelrice loqui liceat , cylin- 

 dri fulcra tangant, Jam vero axis, quem volui indicare , est linea, quae centra basium 

 ferrearum jungit, itaque , est costa prismalis Iriangularis rectanguli aequicruri , cujus 

 symmelricae eostae suat lineae bina puncta contactus jungentes, 



Haec liuea ex idea instrumenti horizontalis sit oportet. Ergo quaecumque erit devia- 

 tio , hoc est angulus , quem facit illa linea cum piano borizontali , error inclinationis 

 appellabilur. 



Tandem planum collinealorium elsi non sit unicum, uti supra indicavi, sed vel meri- 

 dianum , vcl primum verlicale, vel aliud verticale quodlibet, tarnen in eodem genere 

 oljservalionum idem est , et definilum illud , quod astronomus clpgerit. Ergo quaecun- 

 que erit deviatio, id est angulus, quem planum verlicale prae mendis prioribus correc- 

 tum efficiat cum piano verlicali definito, hie error azimuthi appellabilur. 



5. Herum trium errorum , collimationis, inclinationis et azimuthi, frequentissima est 

 tam in iheoria quam in praxi ipsius tubi et mentio faciunda et habenda ratio. Sunt 

 illa ulique menda , sed talia , quae arlifici non inurantur. Hie egregie fecerit, si in. 

 slrumentum adeo firmiler eompegerit , iut solida et immutabilis slruclura situsque sit, 

 praecipue autem cylindris instruxerit , ad quorum fonnam nihil omnino desideretur. 

 Quod si eSecerit, aslronomo ille suo jure reliquerit correctionem aut ipsorum errorum 

 mechanicam , aut suppulativam eSecluum. 



Haec correclio errorum, sive, quod barbare ajunt, reclificatio , tubi culminatorii, 

 cui jam silus meridiar.us adscribitur, proximo loco erit consideranda. 



Sed aliud genus est errorum, observalionis inquam, et duplici illud ortum fönte, ni- 

 mirum auditu alque visu fallaci. Error auditus oritur, quod sonilus horologii non exacle 

 apprehendilur , at frusto aliquo secundi fallitur. Error visus autem est, qui in appul- 

 sibus animadvertendis oboritur , si quidcm slellam filo lanquam bisectam sumas, quam- 



vi» 



