RESPONSIO AD QÜAESTIONEM ASTRONOMICÄM. 19 



persedet usus horizontis mercurialis , aut illa via applicati, qua modo, ut tarn direclae 

 quam reflexae ejusdem astri transeuutis observationes inter se coraparentur, qua Stru« 

 vius ambulavil (1 ). aut alia admodum ingeniosa methodo, quam proposuit Bohneu« 

 berge rus (2), huc redeunte. 



/>.) Tubus deorsum dirigitor in horizontem arlificialem, oculari ita insfruclo, ut vi- 

 Irum inter et fila lux incidat lampadis , et versus objectivum reflectatur. Jam in campo 

 simul apparebit ipsum reticulum ejusdemque imago. Itaque coincidenlia facta fili hori- 

 zontalis cum imagine , illa distantia, quae est inter filum meridianum ejusque imaginem, 

 erit duplex inclinatio. Sed neque auctor exemplum methodo addidit , nee quodquam 

 alibi iuvenire potui. 



Jam vero alterutra methodo cogaitum inclinationis vitium si velitj observator annihi« 

 lare , ita cochleam agat, ut nulla amplius sit differentia, aut Status bulbae in utraque 

 suspeusione, aut utriusque transitus stellae polaris, aut fila denique inter et imaginem. 

 At repeto illud , iterumque urgeo , graves errores solos mechanismo imminuendos , sed 

 teuues reliquos supputandos esse. 



7. Linea collineatoria in axin normalis sit oportet. Hoc efficilur reversione instru- 

 meuti. Sed varielas methodorum est. 



a.) Objectum lerrestre seligatur, quod in directione tubi longe distet , ut in foco so« 

 lari dislincle appareat; signum meridianum adeo. Illud si bisectum fuerit a filo medio, 

 oportet reverso axi ab eodem bisecetur, ut collimatio fiat in piano ad axin normali. 

 Ilaque qiiae fuerit dififerenlia , haec aut ope cochlearum ocularium annihiletur, aut 

 aestimctur juxta spatinm in siguo interceptum et distantiam ejusdem a vitro objeclivo. 



ö. ) Locum distantis objecli occupet telescopium micromelro instructum , quod in 

 fundo stabili ante tubum ponalur. Eodem modo, quo supra, vitium cognoscitur ; certius 

 autem illud, teste Schumachero, aeslimatur. 



c. ) Polaris Stella observetur ad fila priora , instrumento recto , ad posleriora , quae 

 erunt eadem , axi reverso. Differentia transituum ad filum medium reductorum erit du- 

 plex effectus erroris collimandi in hac Stella , unde formulis infra excitandis ipsa quan- 

 litas erroris invenitur. 



d.) Bohnenb ergerus sua methodo modo laudata simul etiam opticum axin vult 

 corrigi, reverlendo axi: cui Schumacherus objicit, allerum fulcrum, cui propior est 

 circulus ( namque sermo est de circulis meridianis ) , pondere deprimi , alque propterea 

 operationem adoo deücatam malle inslitui tubo horizontaliier erecto. Sed ingeniosus 

 Clausenus ila vult Bohnenbergeri methodum modificari , ut vitium inclinationis sua 



co- 



(i) Struve, Observationes Dorpatenses , I, ix- 



^a) Schumacher, Astronomische Niichrichten, lY, 33ä. 



Ca 



