RESPONSIO AD QUAESTIONEM ASTRONOMICAM. 25 



requiratur acciiratio , cum observationes per hoc inslrumenlum satis accuratae esse pos- 

 sint, utut tubus a primario verlicali ad quadranlem gradiis et ultra declinaverit, quod 

 patebit exemplis, unde facilis erit hujus insirumenli usus: nam si modo polorum situs non 

 mutatus sit ab una observatione ad proxime sequentem , istae duae observationes inter 

 se collalae satis firmam producent conclusionem. 



Usus proinde hujus instrumenli aequinoctiorum est , ut eo medianle observenlur cor- 

 porum coelestium transitus per primarium verticalem , meridianum circulum in vertice 

 orthogonaliter secantera , sive quando in Oriente et occidente versentur : inter qoae in- 

 primis observatur sol, praeeipue circa aequinoclia , ' pro determinanda ejusdem declina- 

 tione; qua data , datur aequinoclium unde quoque nomen sortila est machina nostra. 



Porro describitur observandi methodiis, exhibetur ejcemplum, duo postulata explican- 

 lufi allerum ut instrumentum nullo omnino laboret parallelismo (vilio collimationis) , 

 alterum, ut poh sinl optime detornali. Tum indicatur, quomodo coirigatur deviatio a 

 primo verticali. Cum nunc ea dicia sint , quae de structura et directione legitima in- 

 strumenti aequinoctiorum scilu necessaria esse existimat Horrebovius, devolvitur ad 

 determinandas ex observationibus, quae ad manum sunt, declinationes soiis compelen- 

 les , quod plerisque adductis exemplis persequilur. Tum vero haec addit in fine. 



Certum est refractiones et parallaxes nihil afficere hujusmodi obserTationes in prima- 

 rio verticali, sed horologiorum aequabili motui omnia deberi. Observenlur pro nde 

 stellae fixae in primario verticali , atque inde eruautur declinationes verae in meridiano , 

 intermediis autem temporibus observentur earundem fixarum declinationes per rolam 

 meridianam in ipso meridiano: differentiae erutarum atque observatarum declinationum 

 erunt refractiones stellarum in istis altitudinibus meridianis. 



Cognitis refractionibus in omnibus altitudinibus ab aequatore usque ad allitudinem 

 solstitü aestivi , observetur idoneis temporibus sol , Mars aut Venus in primario verticali, 

 atque inde erualur observati planetae declinatio in meridiano: medio vero inter obser- 

 vationum momenta in primario verticali tempore in ipso meridiano , observetur ejusdem 

 planetae declinatio per rotam meridianam : hanc in meridiano observalara declinationem 

 corrige per cognitam in ista altitudine refi.'.ctionem , erilque difFerentia inter erulam 

 illam et correctam hanc declinationem paralla^iis quaesita. 



Recitatis autem bis, haereo equidem dubitans , num magis admirer animum Horre- 

 bovii, discipuli modeslissimi , amici autem integerrimi , an vero ingenium Roemeri, 

 aequales suos, centum et triginta annis , quod ajunt, post se relinquentis. Elucet enim , 

 non modo in tubo meridiano , nihil magnopere , excepto mechanismi progressu , efFectum 

 esse, quin id Roemerus effecerit , verum etiam hunc tantum aslronomum praclicum 

 tubi culminalorii usum verticalem ad latcbras usque fuisse perscrutalum , usum dico 

 per centum et triginta annos obsopitum , nuper autem a Besselo suscilatum. 



Flamsteadius, Roemeri aequalis, omnes suas observationes aut sextante mobili 



D aut 



