COMMENTATIO ab QUAESTIONEM CHEMiCAM. 9 



Humici , qiiod inier partes praecipuas qualemcunque terram fertilem constiluentes perli- 

 net ( 1 ?)). Hac ralione eliam partim est explicandum , quod acidum carbonicum in mullis aquis 

 duicibus adest. Aqua enim in fontibus fossis , pleruraque aqua pluvialis est, per diversa 

 terrae slrata, atque igitur eliam per slralum superius ferlile terrae vegetabilis, colata; 

 itaque semper acidi carbonici aliquid in hoc strato formati soWet atque secum vehet ; 

 inprimis quippe gas acidum carbonicum, in aqua lemperalurae solitae , admodum est 

 solubile ( i4 ). 



§.6. 



Magis jam hypolhetica est explicatio exhalationis acidi carbonici duranle monlis igni- 

 vomi eriiptione vel brevi post , quae explicatio cum ipsius monlis ignivomi theoria arcte 

 conjuncla est. Experientia lamen, docuit , quamcunque eruptionem cum evolutione aci- 

 doriim gasformium esse conjunctam. Emissum acidum Sulphurosum , quod, libero aere, 

 et aqua solulum , brevi post in acidum Sulphuricum mulalur ; exhalatio continua gas 

 acidi Hydrochlorici, per singulas erupliones; praesens Carbonas Calcicus in infimis terris; 

 haec omnia nos ducunt ad conjecturandum , illis in locis (si parva cum mnjoribus 

 comparari licet ) easdem fieri operationes , quibus in laboratoriis noslris ad acidum car- 

 bonicum liberandum utimur ; deeompositionem nempe salium carbonicorum per acida va- 

 lidiüra. Altera causa , cui acidi carbonici evolulio brevi post monlis ignivomi eruptionem 

 li'ibui polest , est ingentis istius caloris vis decomponendi in salibus carbonicis ; quae 

 decomposilio a calidis aqueis vaporibus ibi praesenlibus non parum aüjuvari polest (i5). 



§. 7. 



Difficilior adhuc harum exhalationum est sufficiens explicatio , quae variis in locis , ' 

 jam per saecula , insignem hujus acidi quautitatem largiri pergunt. Contemplantur ple- 

 rumque uti ultimum monlium ignivomorum aclionis phaenomenon , cui senlentiae eliam 

 Berzelius favere videtur (16). Hanc senlentiam tuetur observatio , montes ignivo- 

 raos , licet ( uli in insula Ischia ) intra 500 annos nullam monslraverinl eruptionem , 

 nihilominus pergere, superficiem terrae, quin etiam thermomelro conspicue, calefacere 



et 



(i3) Cf. dar. A. H. van der Boon Mesch, Leerboek der ISchcikunde , IF. aSi. Saussnre 

 Eecberches chlra. sur la veget. 177. Schübler in Schweigg. Journ. XIX, 454 et XXI. 307. 



(i4) Cf. Bischoff, in Schweigg. Jouro. LX VIII. 149. 



(i5) Cf Struve, Ueber die Nachbildung der Natürlichen Heilquellen, Dresd. und i^eipzig as hefL 

 i8a6. s. €0. sqq. 



( 16] Cf. Bischoff in Schweigg, Joum, LXYUI, 436. Kästner, in ejus Archiv, XXYI. 944. 

 Berzelius, Jahresber, i834- ii4> 



B. 



I 



