COMMEMTATIO ad QUAESTIONEM CHEMICAM. 29 



§. 55. 



Quoad acidi carbonici dilatalionem per calorem , haec eadem est ac aeris atmosphae- 

 rici et reliquorum fluidorum gasformium non condensabilium ; ea autem condilione quod 

 nulla valida pressione efficiatur, ul hocce gas slatui suo liquido proximet (ii). Non- 

 nulli quidem Physici pro diversis fluidis gazosis, diversos obtiuuerant eventus ; sed jam 

 Lusacius demonstravit , quibus causis illorutn errores tribuendi sunt (12). Constanti 

 pressione igitur, capacilas dilatationis gas acidi carbonici a gradu 0^ usque ad 100° C 

 etiam sunt 375 partes millesimae primitivi sui voluminis adO°C; ex quo sequitur dilata^ 

 tionem pro quocunque gradu scalae centenariae esse == 0,00375 voluminis primitivi (i5). 

 Quanti momenti hujus dilatationis sit justa cognilio , ex periculis cum fluidis gasforrai- 

 bus patet ; quando horum volumiaa ad eandem normalem temperaluram reducenda sunt, 

 ut diversorum eventuum comparativum haberemus conspectum. 



4. Facultas sonum propagandi. 



§. S6. 



In exponenda soni propagatione per diversa fluida gasformia, duo inprimis argumenta 

 solvenda sese oSerunt : alterum quod soni altiludinem , alterum quod propagalionis ce- 

 leritatem amplectitur. — Quod ad prius citalum altiaet , Physicorum observationibus et 

 experimentis docemur , inter istam soni altiludinem et fluidi densilatem exstare quandam 

 rationem, et quidem talem , docente Clar. Leslie (1), ut aequet quadratum singulo- 

 rum fluidorum gasformium densitalis. Priest leyus quoque jam animadverlerat , sonum 

 ab eodem tintinnabulo sub campana acido carbonico impleta editura, alliorem esse 

 quim in hydrogenio , quod modo citatae legi omnino congruil. Verum ex Peroilii 

 periculis, quae hoc respectu accuratissima habentur (2), palet soni altiludinem in gas 

 acido carbonico minorem egse quam in aere atmosphaerico ea ratione , ut sit 0,82 , alli- 

 tudine soni in aere atmosphaerico ^ 1 posita. 



§. 57. 



Quoad propagalionis celeritatem in ' gas acido carbonico ( quae , aeque ac in reiiquis 



flui- 



f 11) CC Mitscherlich. Elem. de Chimie. i835. I. 196. 

 ( I«) Ann. de Chimie. XLIII. 137. Bio t Trailö de Pbys. L i83. 



(i3) Cf. Gay-Lussac in Ann. de Chimie XUII. iSj. Dalton in Gilb, An»; XII. 3io. Du- 

 long et Petit in Ann. de Chimie et de Phys. Vll. 117. Biot 1. c. I. 188. 

 (i) Cf. Ann. of Phil. 18a», Sept, 17a. (a) Cf. Gehler's Physik. Wörterb. VIII. 470, 



