COMMENTATIO ad QÜAESTIONEM LITTERARIAM. M 



x«AouV X«' äyä^ay?, ipsos liberos , cum^qui ignorarent, merito essenl dieendi servL Ad 

 x«A« KM (xyä6x aulem pertinehaat pietas , pulcri justique sludium, temperantia , for- 

 titudo, artis polüicae perilia ; verbo omnia, quae ad virtutem, ad vila« praestantiam 

 facerent. Haee semper , nullo uon loco , inquirenda commendavit omnibus , eoriim(iue 

 scientiam lanti duxit, ut Aristoteles haud vereatur affirmare , virlules apud ipsum nil esse 

 iiisi scientiam ( lo ). Scilicet , ita horaiuem sibi proponebat natura sud formatum , ut 

 non posset uon ea sequi , quae optima semel cognovisset : virtutem aulem et veri- 

 tatem, modo eognoscerentur , mirabiles sui putabat excitaturas amores. Hinc factum, 

 ut ante omnia in homine bene culto cognitionem requireret eorum , quae essent pulcra , 

 Vera, justa, bona, divina. Supra haee, veluli inania ac futilia ipsi videbantur negli- 

 genda. Hinc artes disciplinasque eatenus voluit discendas, quatenus ad vitae bene agen- 

 dae rationem prodessent (ii). Ita v. c. disciplinae malhematicae nuUam ei habent uti 

 litatem , sed potius nocent el a majoribus rebus agendis avocant , si quis. ulterius in eas 

 inquirat, quam opus est ad agrum emendum , vendendum, dimetiendum, vel , num rede 

 dfmetiatur alius , cognoscendum. Astronomiae tantam probatit cognitionem , quanta re- 

 quirebatur , ut quis noctis , mensis, anni distingueret tempora , in itiaeribus , vigiliis, 

 reliquis , quae certo tempore agenda essent , negotiis. Idem in rebus arithmeticis tenen- 

 dum esse praecepit , neque , de rebus divinis agens , hoc ipse neglexit. Tantum enim de 

 hisce loculus est , quantum sufficeret , ut juyenum animos moveret eosque incitaret ad 

 Deos pie colendos. 



Omnem igitur scientiam rerum divinarmn et humanarum Socrales ad practicum 

 vitae usum retulit. Cum vero fieri posset , ut mens tali cognitione illustrata , nihilomi- 

 nus erret in recla imelligentiä eoium, quae sint agenda, i^avTinviv discendam commen- 

 davit, ut possent homines ex praestigiis ac signis efficere, quaenam Deorum voluntali es- 

 sent consentanea (12). Scilicet Deos homines pernoscere putabat, iisque adesse semper 

 et ubique, et de rebus humanis signis certiores facere, imo ab ipsius mente haud videtur ali- 

 enum statuere, peeuliare quoddara eum Deos inter et optimos quosque homines agno- 

 visse vinculum ; quippe qui sibi adesse semper testaretur Daemonem quemdam , axißo- 

 viov , qui, quid agendum esset, ipsi indicaret, cujusque ope ex rebus diilicilioribus sese 

 expediret. Quo de genio quidquid deraum statuamus, id certum est, agnovisse Socra- 

 lem majorem quandam ac prorsus egregiam in Diis curaip , qua eos persequerentur ho- 

 mines, qui virlutis splendore prae ceteris eminerent ( i3) 



Sed aliquid etiamnum superest, quod in Socralicd ratione bene intelligendd maximi 

 est momenti. Semper etenim et ante omnia urgebat , ut , qui melior fieri vellet, se ip- 

 sum 



(10) Cf. Aristoteles Magna Moralia , Lib. I. c. 1. Tora. II. p. 109 f. edit. Casauboni. 



(11) Mem. IV. c. 7. (la) Mem. IV. c. 7, lo- 

 ( i3) Mein, X, c. i, 13, 



D S 



