COMMENTÄTIO ad QÜAESTIONEM LITTERARIäM. 33 



consiliis facfisque atnicis auxilielur ( ,'2 ). Qui res sifai curandas susceperant , quibus per- 

 agendis minus essent apti , hos ab eo delerrere conabalur (!53). Qui vero , viribus in- 

 slrucli , quibus civibus patriaeque prodesse possent, in aliorum commodum agere recu- 

 »arent , eos ad agendum omni modo incitabal ( .S4 ). Verbo , eo tendebat , ut infor- 

 maret homines , qui sibi civibusque viverenl ; illum summae laudis dignum praedica» 

 bal, qui amicos benefaciendo, hostes nocendo anteverteret (35). Haec ejus dicta 

 egregie conveniunt cum iis , quae narrat Xenophon (t6), eum et sibi et aliis hoc in 

 Omnibus vitae rebus slatui?se praeceptum : xaS' ^üv«(iiv Ip^eiv , idque praeceptum sem- 

 per eum esse secutum ; nam si quid a Deo sibi indicatum putaret , hoc invilis etiam 

 Omnibus hominibus pcrfecit ; «üto? Sf ttxvtx rxvipäzivx i/ircpiüpx. vphg TJji/ Txpx tüv $eäv 

 ^vßßou^tctv : hoc ipsum aliis quoque praecepit, aileo, ut optabilius cuique haberei, 

 mortem quam yilium adire ( 07 ). Nee inania locutus est ?erba , sed exemplo vitäque 

 suä omni ostendit , hanc sibi stare invictam insuperabilemque sententiam ; nam cum ab 

 inimicis undique urgerelur, mori potuit, consilia sua incepta relinquere non potuit, 

 Ita cum sentiret ac ipse se gereret , ex hac ejus mentp explicandum erit , si dicat eos 

 esse xäAou? kx) xyxöcui;, qui noscant kx\x kki ayxSx (38) sc, quod supra jam vidi- 

 mus, scire et agere ei fere sunt idem ; non potesl sibi fingere aliquem , qui, elsi sciat, 

 quid bonum sil, tarnen id non agat; sin autem quis , inlelligens quid sit bonum , jus- 

 tum ac verum , haec amet , verum etiam faciat , is ad Optimum , quod ab homine at- 

 tingi possit , ad exiirpoi^ixv pervenit ro (ixSövTX rc Kit) (ieXiriia-avTX ti suiroteiy , lii jrpxl^ix» 

 vofii^a , Kx) Ol TOÜTO ijrtTit'SiüovTei; ^oxoü^i ßot cu jrpxTTsiv (Sg). 



Es iis, quae inspeximus, locis tria imprimis videntur efficienda. Quod primum est, 

 id pertinel ad totam viri xx,\ou xx) txyähu indolem. Scilicet summam cernimus in ipso 

 facultatum omnium harmoniam, corporis libidines ac cupiditates rationis imperio ce- 

 dunt, sanclisque animi studiis promovendis inserviunt. — Mens sive intelligendi ratio« 

 cinandique facultas quid verum sanctumque sit, investigat; hanc autem sequitur ani« 

 mus , id appetens atque persequens , quod ratio appetendum esse invenerit. Ex harum 

 autem omnium harmoniä alque consensu vis oritur agendi omnium maxima, quae forti- 

 ler ac constanter consilia sua exsequalur , nullis umquam impedimentis a vid sud de- 

 territa, ut adeo homo ex mente Socralis x«Afl« x«) xyxhi imaginem nobis praebeat 

 conspiciendam , partibus suis harmonice comparatam , omnibusque numeris satis abso- 

 lutam. 



Alterum, quod erit observandum, ad vitae consilium Universum refertur. Nempe 



si- 



(35 ) Mem. II. c. 10. (33) Mem. III. c. 6. 



(34) Mem. 111. c. 7. (35) Mem. II. c 3, i5. 



( 36 ) Mem. t c, 3. 4 cf 3. (37 ) Mera. II. c. 7 , 10. 



(38) Mem. IV. «. a, aa. (39) Mem. III. c. 9 , 14. 



E 



