COMMENTATIO ad QUAESTIONEM LITTERARIAM. 77" 



»eqnafiir, non subsistil in eo, quod ofEcium postuIat, quod debeat alleri , sed altius 

 escendens , majora appetit ; ubi amicus prodesse possit amico , ibi maxitna quaeque pe- 

 raguntur, vires omnes intenduntur , ea perficiuntur, quae nulla lex jubere, nulluni offi- 

 cium postulare polest : haec amicorum voluplas , quae ubi desit , deest ipsa amicitia. 

 Sed ne divagemur, ad propositum nostrum ulterius exsequeadum properemus. 



§. 8. 

 Sapiens politicus, 



'Denique nobis superesl, ut explicemus, quaenam in gubernandä civitale sapiens agaf, 

 eaque breviter sunt tangenda , cum politices Aristotelicae rationi explicandae hie locus 

 non sit. 



Cum natura suä homo sit animal civile, ad vitae societatem aptus, magis, quam 

 quodvis animal ; sponte liquet , a sapiente haud alienum esse , ut versetur in gubernan- 

 d4 civitate (5o) ; Imo , cum magnum jam sit, reperire , quid summum bonum singulis 

 habeatur, majus etiam vereque divinum est, ei dare operam , quod gentibus totisque 

 civitatibus possit prodesse (5i). Est igitur sapiens politicus, oplimae civitatis guberna- 

 tor, verbo rex est : gubernandae enim civitatis tres habentur formae bonae , totidemque 

 malae , bis oppositae. Prima est ea forma, quae regnum dicitur, cui opposita tyrannis ; 

 altera optimatum principatus , cujus mala species paueorum regimen ; tertia iimocra- 

 tia , quae haud raro abit in statum populaiem. Harum longe Optimum regnum est, 

 in quo uni probo viro omnis potestas est tradita. Begiam igitur dignitatem veluti sum- 

 mum quoddam sapiens appetit, ut possit ita civibus suis optime consulere (52); ad 

 quam ubi pervenit, arcle junctus est cum iis , qui regnum incolunt, specie quadam ami- 

 citiae, quae posita est in maximis beneficiis praestandis ; bene meretur de iis, quibus 

 imperat , eorumque habet curam , tanquam bonus pastor ovium , ut beati sint ac for- 

 tunati ( 53 ). Cum autem ipse beatus sit eo , quod , virluti deditus , ejus leges sequa- 

 tur , idem quoque in civibus studet efficere : non , ut Plato , eo tendit , ut leges sint 

 supervacaneae , ut ipsi cives sponte bona omnia agant , ut ipsi sibi legi sint ; hoc enim toti 

 ipsius rationi repugnaret ; sed consilium sibi propositum habet hoc ; ut boni sint viri , 



ut- 



(5o ) Ad Nicom, fil. Lib. IX. c. 9. Tom. II. pag. 92, h. — 93. b. De Eepublicä üb. Lei. Tom. II. 

 pag. 324. h. 335. a, 

 ( öl ) Cf. 5. s. 



(Sa) Ad Nicom. fil, Llb. VIII. c. la. pag. 8i. g. — 8a. d. Tom. II. 

 ( 53) Ad Wicom. fil. Lib, YUL c t3. Tom. II, pag. 83. e — g. 



