COMMENTATIO ad QUAESTTONEM LITTERARlAlH. 129 



qci cernitur in astrorum dispositiöne , el ex sapienli consilio, quo singula , iion modo 

 m temporura -vicissitudinibus., sed et in corporis humani partibus et construclione sunt 

 disposita et ordinata , ut adeo et astronomiam , el geomelriam , et numerorum computa« 

 tionem , et singuloruiH , quae sunt, usum et utilitatem , non modo primis labiis degusta- 

 terit , sed , quantum fieri possit , penitus etiam perspexerit is , qui de Diis certam et 

 stabilem velit habere opinionem , multoque magis sapiens , vir ilJe ab omni errore et 

 peccato alienus (.i7)' 



Est igitur sapiens doctus omnia , quae ad naturae rationem perspiciendam referuntur. 

 Perspeclum habet, quoraodo, quibus causis , quae ad consilia cuncta fiant in homi- 

 num animis et in rerum natura.. Hinc ad magistratus , ad judicia , ad oratoriam ipse 

 solus idoneus est; poela , medicus est optimus ; sed et yales; ita enim a principio in- 

 choatum dicebanl Sloici mundum , ut infinita esset causarum series , 'h/iixpfisvti , utque 

 certis rebus certa signa praecunerent , quae nemo nisi sapiens rite intelligere queat , cum 

 hujus lantum animus ita sit cum Deo cognatus, ut sit ipsi simillimus, cum eo conspi- 

 rans , ipse divinus ( 38 ). Haec omnia sapiens e physicis lucratur ; fonlem in hisee in- 

 venit uberrimum , unde , quid bonum quidque malum sit , hauriat , viribus usus rationis. 

 Quura vero omni animali rationali ea sit natura , ut ratione semper uti ac regi debeat , 

 vel sie tamen saepius ab ed aversamur, alium quendam vehemenliorem impetum secuti: 

 sensus enim omnes a quadam quasi impulsione oblatä extrinsecus oriuntur, quibus si 

 temere animi assensionem praebeamus , in falsa saepe incidimus, ex quibus raentis oritijr 

 perversio , pluresque pullulant perturbaliones , inconstantiaeque causae (Sg ). A sapiente 

 vero aliena sunt et error et temeritas et ignorantia et opinalio de se ipso, et, uno nomine, 

 omnia , quae abhorrent a firma et coustanti assensione. Sapientis est rede et loqui et 

 cogitare et ad ea , quae proponuntur, disserere et respondere ad ea , quae interro- 

 gantur. Quod cum sine dialecticd nemini conlingat, sapiens dialeclicus est optimus, 

 Dialectica autem ipsum docet verum dignoscere a falso , dijudicare , quid sit probabili» 

 quidque ambigue dicatur; ex ea oritur aysixoTiti, veri simihtudinis redargulio , qua fit, 

 ul numquam , specie veri bonique deceptus , ab ipso vero bonoque aberret , quod ce- 

 teroquin facile fieret. Difficilis scilicet et triplex est consilii capessendi deliberalio; nam 

 honestumne factu sit, an turpe , dubitant id, quod in deliberationem cadit , in quo 

 considerando saepe animi in contrarias sententias distrahuntur ; tum autem anquirunt et 

 Consultant, ad vitae jucunditalem , commoditatemque , ad facultates rerum ätque copias , 



ad 



( 37 ) Cf. de argumentls Cic. N. D. Llb. II. 



(38) Diog. Laert. Lib. Vif. §. 12a. Stob. ecl. mor. Llb. IT. pag. ijo, 182. Cic. de dWinatione , lib. I. 

 c. 5a. c. 55, Lib II c 63. De fato , c. t5. 



(39) Diog. Lüert, lib. VU. §. iic. Cic. Acad. post, Lib. I. c. u, 40. Plutarchns , de \irtutc luo- 

 rali, c. 10, 



R 



