COMMENTATIO ad QUAESTIONEM LiTTERARIAM. 139 



Sapiens igilur Senecae haud minus , quam anliquorum Stoicorum , vir est inviclä et 

 heroicä plane animi fortiludine et constantid insignis ; nil noa palilur , si ita virlulis 

 tuendae causa necesse sit ; sed simul sensu humano non caret , sentit , quidquid doloris 

 nomine dicatur , naturae suae repugnare. Ab altera parle Deus est , nil bonum judicans 

 praeter virtutem, nil malura praeter Vitium: ab altera parte homo , imbecilli corpore 

 instruetus , qui muitis agnoscat externis quoque sibi opus esse bonis , mullisque se gravari 

 ac premi , quae virtulis causa sunt toleranda, Studia igilur illa duo , e quorum coör- 

 dinatione Cynicorum et Cyrenaicorum exslitit sapiens, ac deinde Epicuri et Zenonis , 

 Seneca in unum quoddam totum conjunxit , atque naturae salisfecit humanae, altero 

 alteri subordinato, neutro rejeclo prorsus. 



§. 16. 



Sapiens lenis et misericors. 



At aliud eliam , quod in homiue non minoris est momenti, videndum nobjs resliit. 

 Cum enim virlus apud rcceutiorum Stoicorum sapientem humanior sit, quam apud anti- 

 quiores, in virtutis tuendae commendandaeque ratione eadem quoque nobis observanda 

 est ratio. 



MisericordiA numquam neque dementia sapientem langi ediclum fuit Zenonis , ejus- 

 que sequacium. Non enim severiores esse a lege conslilutas animadversiones. Haud ita 

 Seneca: virtutem commendat quidem, ejusque dignitalem tueri omnibus viribus cona- 

 tur; sed naturam simul hominis per se pronam esse agnovit ad humanitatem , ad mise- 

 ricordiam et clementiam (62). Hinc aversus est ab autiquä illä sloicä durilie ac rigore , 

 niitemquepotius etlenem insapientesjoposlulat indolem, <c Quinpotius," inquil , « vitam 

 « brevem colligis, placidamque et tibi et reliquis praestas ; quinpotius amabilem le, dum 

 « vivis , Omnibus, desiderabilem , cum excesseris, reddis ; dum inier homines simus, co- 

 « lamus humanitatem; non timori cuiquam simus; detrimenta , injurias, convicia , velii- 

 « caliones contemnamus, et magno animo brevia feramus incommoda (63)." Sapiens 

 igitur mitem se praestat et palrium peccantibus; non persequitur illos , sed revocal : 

 habet enim sibi persuasum , neminem eo consilio peccare , ut pecce'l , sed errore omnes 

 ad vilia impelli , cumque mulae ignoscamus, si calcibus petal , cani , si morsu, ini- 

 quum habet eum , apud quem hominem esse ad impelrandam veniam noceret (64). 



Ne- 



( 6a ) De beneficÜs , Lib. VI. (^ »g. ( 63 ) De irä , Lib. HI ,c. 43. 



(6ri ) De irä , Lib, I. c, 14, Lib. III. c. s;, 



S 2 



