» W. A. V A N H E N G E L, 



ine causae ciiristi, cujus Uicndac provinciam mihi deraandatatn honori 

 duco, liicem aliqiiam et nitorem attulisse. Sin propositum minus ex voto 

 assecutns ero, vos , A.AI de rei ipsius gravitate nihil detrahentes, in me, 

 qni onus susceperim viribus superius, in me, rogo et obsccro, culpam con- 

 vcrtalis ! 



Si cui vcstrum fortasse, A.A! de Religionis Chnstianae efficacitate in bel- 

 lum dicturus , atque hiinc belli amorein arcere ostensurus, lubricum in lo- 

 cum me conjecisse videar ; hoc ccrte mihi comparavi , ne definiendi negotio 

 impeditus, ipso jam in orationis ingressu et tanquam vestibulo hacream. 

 Belli enim, quotusquisque est, qui dcfinitionem quacrat , modo nomen ejus 

 fando audiverit ? Nos vero illud , pars , ipsi vidimus oculis , celeri tantum a 

 spectatoribus accepimus, ut ad homdam ejus imaginem nobis proponendam 

 nulla indigeamus contcmplatione. Nos, juvenes an senes, omnes perinde 

 mor.siruni uoviimis durum, saevum , cxsecrabile, SLygio vclut ex gurgite 

 cfuersum , atque hanc in terrani ejectum , ut miseris moitalibus cladem exi- 

 fialcm aderrct. Kimirmn nullum inter hornines bellum, ut polybius ait , 

 sine malitia oritor , scd nunc libidinum , nunc auri , nunc gloriae vel domi- 

 nalionis vana et iiisana cupiditate contrahitnr. Itaque certo certius est , le- 

 ges, humanas dixerim r.a divinas ? ubi in arma ruant populi , ab altcrulra 

 saltem parte jam violatas esse. Quid memorem campi , ubi suum in genus 

 crudelior , quam leoncs trigidesque , homo est , indignissimum spectaculum ? 

 Quid Martis rabiem, omnia caedibus, incendiis, rapinis vastantem? Quid 

 Actus denique et lamentationes insonlium , senum , mulierum , puerorum , 

 quibus una cum eo, quod sibi hac in terra carissimura erat, ipsius vitae fere 

 lux erepta est? O quam penitus naturam excussisse oportet, qui primus bel- 

 lum finitimis contlavit ! Quae quidem judicandi severitas nostra non est, 

 sed Omnibus communis omnium populorum bominibus , quotquot sensu quo- 

 dam humanitatis ducuntur. Neque aliud quid sibi voluit vetusta , cum au- 

 rcam aetatem interiisse , gentemque pacis et concordiae inimicam atque a stir- 

 pis suae virtute degeneratam exstitisse doleret. 

 Sed eadem illa vetustas, quae meliora probabat, deteriora secuta est. 



Nara 



