4 W. A. V A » H E N G E L ,- 



appefere jubet, quo quis, fortitudine sua in armis praestanda, praesidio 

 suis, alienis terrori esse reperiatur. 



Atque ita luculentur patet , quae apud veteres cumprimis in Iionore et ve- 

 neratlone essent, bcllo mirißce favisse. Quid vero christus cjusqiie ^po- 

 stoli , cum Jadaeos et gentes exteras docebant ? Equidem me nulium , ubi 

 popnlos secum niutuo piignantes diserte rcprehenderint , in Litteris Sacris lo- 

 cum invenire memini. Quod ne quis miretur , aniinadvcrtendum est , disci- 

 plinam eorum omninofuisse moralem , quae oflicia sua hominibns proponeret 

 privatis, a rebus publicis judicandis sibi studiose caveret. Scd hinc tarnen 

 non sequitnr, eos hostili lili ardori,quo civitates flagrarent, indalsisse. Mul- 

 to minus probanda videtur sedulitas grotii aliorumque virorum cxiraio- 

 rum , qui ex Novi Testamenti scriptis locorum , unde Religionem Chri- 

 stianam hello non repugnare efficerent, magnam cotigesserc copiain. Immo 

 ejusmodi ingenii haec Religio est , ut ipsum bellum ne verbo quidem tangat , 

 sed b(lli tarnen amori sc vehementer opponal. Nimirum auctor ejus, ut 

 ostendit nobis reinhardüs, nihil magis quam omnes homines in pacem et 

 concordiam reJigcre et arctissimo caritütis tanquam vinculo conjungere voluit. 

 Quod institutnm , ut nemini mortalium antea in mentem vencrat , ita huc 

 omnia spcctant nionita et praecepta , quae aut ipse edidit aut cum sectato- 

 ribus suis communicavit per Aposiolos. Haec igitur doctrina , cum eandem 

 generis humani origineia ab uno eodemque Deo et Patre potentissimo atque 

 benignissimo repetat, iniquo illi partium occurrit studio, seu, ut vulgo dici- 

 tur , Particularismo, cui omnes veterum religiones servierunt , singulae 

 gentibus sibi addictis fastum et su|)erbiam inspiranles. Deinde neminem ve- 

 re Cbristianum esse posse asseverat, nisi caritatem Uei, quo in uno oranium 

 ofüciorum caput cernatur , caritate hominum tam inimicorum quam amico- 

 rum patefaciat. Quibus duobus, ad belli studia ex animis evellenda jam egre- 

 gie comparatis , accedit tertiura , hanc unam pietatem et virtutem Ciiristiani 

 nominis esse , quae ex mente integra scelerisque pura proficiscatur. Qiiem- 

 adraodum autem doctrina illa hoc sibi proprium habet, ut adodium, invi- 

 diam , vindictae cupiditatem aliasque pravas afFectiones animis exstirpandas 

 divina auctoritate utatur; sie misericordiam , clementiam, lenitatem erga pec- 

 cantes, injuriarum oblivionem , ipsiusDei exemplo, ubique commendat. Non- 



dum 



