10 W. A. V A N H E N G E L, 



gladiis et tormentis adorirentur , ^Ihani dacia, et vcstigiis insistentes, et crude- 

 lilati serviontes. Quid vero, medii jam aevi spatium transgressus , malo- ! 

 Furn seriem ulterius persequar? Satis siiperque vobis explicui me nihil qiiid- 

 qiiam callide occultare volle. Celerum disputandi gratia mihi facta est, si de . 

 CO, quod supra mihi probasse videor, vos mecum consenticntcs habco : Rc-'j 

 iigionem nempe , quam liomines atroces Christianam dicerent, tarn fuisse de-»!» 

 pravatam, ut cfficacitatem suam , prout oportcbat, praestare non po3set;il 

 humanilati vcro deinccps sua jnra restituta esse, quo magis Religio illa a'> 

 sordibus, quas fraus et supcrslitio ei adjecisscnt, purgaretur et illustrarctur.. * 



Atqui hoc ipsiim , vidcteA.A! quanti ad causam CHnisn tuendam valeatl': 

 Nam si chiiisti virtute factum esse ncgaveris , ut belli alrocitas lenireturj 

 unde taiidem bcnoficium illud rcpclendiim videbitar? Ex Philosophia, ais,; 

 €'X Philosophia et Litteris. Audio, et si baec tibi mens est, eas Religioni, 

 utemendarenlur mores, praeivisse, tum ad negotium illud in paucis molestum 

 ©pem haud sperncndam attulisse , sententiam tuam valde probo. Profecto 

 laudibus meis ampliora sunt, quae, ut aliis in rebus, sie hac in parte, de 

 gcnere humano meruerunt Philosophia et Litterae. Sed grati animi non est 

 plura iis adscribere , quam' sibi reapse postulant. Quid ? illaene jam olim 

 ante Romae portas durum alarici pectus ab evertenda urbe cohibuerunt ; 

 aut LEONi Pontißci ad Hunnorum intraclabile genus placandum vim et 

 vocem dederunt ; an vero lucis divinioris scintiHa , ex tenebris emicans atque 

 in animos penetrans ? Illaene postea cultores nominis sui a sanguine homi- 

 Hum, qui communcs errorcs rejecerant, avendo et sitiendo dcterruerunt , an 

 insano suo furori adeo reliquerunt, ut stragem cruentissimam , quae bar- 

 THO.LOÄAEi nocte Parisiis edita est, cum oratore eloquentissimo , mu- 

 nETo, magnificis pracconiis efiferre posscnt? Vel an illae denique se unquam 

 jiopulo vitae praestitcre duces, quae in locis, tarn abditis et obscuris, quam ; 

 eonspicuis , domos inlrarent , ibi babitarent , atque hinc militibus comitaren- 

 tur in castra , ut animis , flagrante bello , cum ratiocinatlooi vacar non pos- 

 set ^ sine voce divina , ad atrocitatem leniendam flecterent ? 



Itaque nihil aliud nobis restat , quam ut hoc beneficium , vel maximam ejus. ■ 

 prtem ex Religione Christiana, utpote foecundissimo dcrivemus fönte, qui cu- 

 jiuävis loci , ordiiiis_ et conditioais civibus pateat. Qaotquot hunc ad fontcia 



ao- 



