la W. A. V A N H E N G E L, 



ante dictis tanquam stabilitnento sit, videa.nus , qiiomodo Religio iUa hoc in 

 dinTicili negotio versejir! 



Niinirum Pliilosophos fuisse nuvimus, eosdemque viros gravissimos , qui 

 pacis aeternae et cogitationem conciperent animo , et rationem atque viam 

 , exponercnt : grotium, leisvitsium, kantium, bernhardinum etiarn 

 de saiicto Petro y alios. Num Christus ejiisque Apostoli aequalibus 

 suis pniedixerint fore , lUtandem nliquando advenirent tempora , quibus mu- 

 tua oninium popnlornrn concordia non ainplius in votis haberetur , magnae 

 litis et disccptationis est. Sed ita certe se nunc habet reriim facies, ut ae- 

 gre ac dlTcilter rredidtrini , bcatissima haec tempora prope instare. At 

 vero si rogor , an Religio Clin'stiana ad pacem generi hutnano quantocyus 

 afferendam tendat, praesto mihi est, quod ad laudcm ejus respondeam. 

 • .]Nam ut ejus dortrina injustis belli causis et principiis obstat; sie in vitia , 

 quae ad bellum ultra necessitatcm trahondum incitant, acerrime iuvehitur. 

 Caecam dico et insatiabilera aviditalem gloriae; minuti , ut ille ait, infir- 

 niiqiie et exigui animi voluptatem , quae ex injuriarum ultione capitur ; 

 avaritiaui, quo sibi plura praeter jus et fas corraserit, eo cupidius in alia 

 ruentem ; appetitionem porro imperii sui , si minus ab Istro ad fretum 

 Gaditanum , at latius tamen idcnlidem extcndendi ; metuentem deni- 

 que, nc forte milites maturius redeiintes conspirent jugiimque odiosura 

 excutiant, tjrannidis conscientiam^ Quae cuncta quidem an damnaverit di- 

 sciplina veterum illorum , qui bellum, modo civitati utile esset, cum age- 

 s I L A o probarent , vobis , A, A! judicibus relinquo: christi disciplinam, 

 quae nil nisi honestum ferat, utiUam eorura partem non damnare, jam pue- 

 ri edocti sumus. Nee pacis tantum pactioni operatur bis vitiis occurrendo, 

 sed eliam bonorum, quae sine pace jacere aut sordere solent, desiderio 

 sectatoribus suis inculcando. Religio enim Christiana, ut inertiam illam, in 

 qua haud paucae gentes vitam degunt , omnino improbat ; ita hominem 

 nnumqueraque ad. laborem quotidianum exhortatur. Laborera autem sin- 

 gulos in eo ponere jubet, quo socictati prosint universac. Huic igitur jusso 

 ut obediat quisque , prout natura factus et formatus est ; alii in severiori- 

 bus habitant disciplinis, alii in artibus liberalibus, alii se dcdunt agri- 

 cullurae , raercaturae , operibus fabrilibus , textilibus et quae plura ^sunt 



AI- 





