O R A T I O, 13. 



Jaoebant Assyrii. Rcguarunt Medi et Babyloriii. Venit Cyrus — horur» 

 deleta est potenlia. Tersas fregerunt Macedones, Macedones iloinani, Roma. 

 iios barbararum geuliura coUuvio. Ex bac colluvione, ut ex rudi indigesta- 

 Giie raole haec raundi pulchritudo , Europeae uationes j^rodierunt, et ab in. 

 genio et a terra ita paratae, ut, quidquid ubique sit praeclari, in se conti- 

 nere, et omnes reliquas gentes ad hiiiuaiiitatern infortnare possinf. 



Omnis fere anliquitas plurimum debuit uuiversae Graeciae, quam adeo qua- • 

 si communera reelioris vitae auctorem popuU ab ea eruditi vererabantur, 

 Praeclara vox est illa Ciceronis , Quinto fratri suadeiitis, uf, a quibus ad 

 JiHos pervenisset humanitas, iis huraanitalem iiii)rimis praestaret. Europam 

 humanitas reUquisse videbatur , quura genus eorundem Graecorum , peUendae 

 per artes ac doctrinas barbariae sigaum extulerunt. Si Europaei gratiam 

 non refeiunt , agunt saUem. 



Sed Deus Euiopaeis usus est ad majora providentiae suae consiUa, Aa- 

 daces, duri,^ calUdi et mercaturae pecuniaeque faciendae avidi horaines , raaria 

 adhuc ignota aperuerunt, et barbaras immanitate gentes subegerunt. Cir- 

 cumspicile incognitas prius terras, et coetus hominura sine reUgione , vir. 

 tute, iide, ferarum prope ritu, viventium! Intuemini Americam , brevi ter- 

 rarum omniura oceUara futuram s" Quid foret iUa sine Europaeis ? 



Qui ista accuraiius exploraverunt , conjiciunt ex omni auro et argeato, 

 quod tribus fere saeculis inde legerunt Europaei, si in unara massain con- 

 fiaretur, globum compositum iri, habenlem diametrum- octoginta pedum cum 

 dimidio. Sit globi iUius magnitudo triplo reajor, superet Chimboraconem,. 

 montem in Andibus Americanis altissiiiium, tara vilis est omni hoc auro 

 nova America , quara Europaei propterea non ditiores facti sunt. 



Auri atque argenti, dicit ille, diUgentem adeo rationem inicruut, heminas. 

 et cados fusi turpiter sanguinis non numerarunt, dolores et cruciatus inno- 

 centissimi geueris silentio praelerierunt. Non/ excuso crudehtatem , et avari- 

 tiam Europaeorura, et sctlerura poenas repetiit diu oppressa eoque vehemen- - 

 tius erumpens libertas — nec impugQabo laudatam, istam Ainericanorum in- 

 nccentiam vitaeque mtegritatem — est enim horainibus a nalura insitum mi-- 

 serorum studiura — sed divinam Providentiam veneror, qui crimiaa, vexaa- 

 dis perdeadisque gentibus nala, ad gentium salutem convertat, 



Kou immerito siatuunt historiam luce philosophiae esse iUusLrand.im, rc 



B ^ rum» 



