12 BOUDEWINI DONKER CUHTiUS w. b. riLit, 



J. 5. De celeris appctratin Eleetro-motoris efcciibtis Chcmicis. 



Quiim circiiitus constituatur filis nietallicis teniiissiinis, maxima vi haecce (ila in puncio 

 contactus sese attvaliunt- Si iUa fila sint ferrea, aJ certam disrantiam scintillas ediint, es 

 si ad horiira filorum extremitates jungantur kininae aureac teniiissimae , hae laminae ab il- 

 lis scintillis consumuntur. Gaz tonans, phosphorus et sulphur iilis innammantur ( la). 

 Fhixu quoque Electrico fila conductores praecipue ad polos magno alliciuntur calure, its 

 ut fila ferrea, argentea, platinae, altusve mctalli statim incandescant : et si fda ferret 

 sint tenuissima , illo calore consumuntur (13). Carbo etiam calore afljcitiir, ut et in aiire 

 rarefacto. 111. Ilmnphrey Davy hac de re experimentum instituit. Duas carbonis particu- 

 las conjunxit cum extremitatibus fili positivi et negativi; easque ad distantiam /gvel^V pol* 

 licis disposuit. Primus fluxus efFectLis est , quod carbo incandcscat ; hoc quum apparuerit 

 paniculae carbonis gradatim a se invicem possunt separari, donec distantia sit quatuor 

 poUicum; flamma autem a carbone edita non erit interrupta; ejus lumen est vivum, hr- 

 gius in medio quam ad extrcmitates , forniamque arcus habet. Quo raagis acr sit rarefac- 

 lus, eo melius experimentura proccdit. Sub pressione \ pollicis, particulae carbonis jam 

 iucandescere coeperunt , ad distantiam \ pollicis ; liaec distantia dcinceps augeri potcst , 

 donec scptem poUicum cveniat: flamma non erit interrupta, eandem formam retinet, ac 

 supra ; color ejus est purpureiis. Instituit haec experimenta 111. Davy cum apparatu So- 

 cietatis Regiae Londiiii , constante ex 2,000 laminarum paribus , superficiem quatuor pol- 

 licum quadratorura habentium (14% 



Apparatus Electro-motor maximas etiam prodnclt percussiones , easque fere intolerabi- 

 lcs, si ejus energia sit magna. Sic butteria Cuti vocant) talium apparatuum scholae po- 

 lytechnicae Parisiis , constans ex Coo paribus laminarum, quae singulae 81 centimetrorum 

 quadratorum sunerficicm habent, producit tales percussiones. Cl. Gay-Lussac illis sese 

 exposuit , et commotionem sensit per viginti quatuor horas ; maxirao languore in brachiis 

 atficiebatur. Si autem plurcs pevsonae , manibus inter se junctae,. quasi catenam forment, 

 cujus altera extrcmitas cum polo positivo, altcra cum poTo negativo apparatus coramunicet, 

 percussio tantura personas ad illas extremitates positas afficit, atque niax'mura in brachia 

 effectum habet, quae omnia facile cxplicintur ex dictis iu explicatione actionis pilarum 



Ritteri ( 15 ). 



C A- 



Cia) Cf. Biot, l. !. pag. 512. C 13 ) [Cf. niot, l. !. psf. 5f4. 



(14) C^f. Ammiei etc. tom. XV. paj. loi. seq.; nbi Cl. Arngo novam dat hypotliesin ad »a- 

 roram Borealem explicandani. Vid. etiaai Expuic etc. §. 55. 



(15) Cf. Sioi, l. l. pag. 513. 



